Düşünceleriyle Dünyayı Değiştiren Büyük Filozoflar

6 dk okuma süresi


3
13 Paylaşım, 3 puan

İnsan, insanlık tarihi boyunca varlığını sorgulamış ve her seferinde varlığını daha büyük, daha yüce amaçlara bağlamayı arzulamıştır. Bu sorgulama süreciyle birlikte bütün bilimlerin atası olan felsefe dünyaya gelmiş ve filozoflar varlıklarını göstermeye başlamışlar. Biz de dergiCE ekibi olarak düşünceleriyle dünyayı değiştiren büyük filozoflar arasından öne çıkan düşünürleri derledik. Keyifli okumalar!

1. Thales

Düşünceleriyle Dünyayı Değiştiren Büyük Filozoflar

Antik çağ felsefesinin kurucusu ve bilimin öncüsü olarak görülen Thales’in M.Ö 624 – M.Ö 546 yılları arasında yaşadığı düşünülmektedir. Günümüzde Aydın sınırları içinde yer alan o dönem İyonya olarak adlandırılan ülkenin Milet şehrinde doğmuştur. Dönemin Lydia Kralı’nın geçmesi için Kızılırmak’ın yatağını değiştirdikten sonra meşhur olmuş ve şehirle aynı adı taşıyan “Milet Okulunu” kurmuştur. Antik Yunanlıların her şeyi mitolojik tanrılar ve kahramanlarla açıklamasına savaş açmış, her şeyi doğa yoluyla açıklama çabasına girişmiştir öyle ki maddenin ilk öğesinin su olduğunu ileri sürmüştür. Bu fikir günümüzdeki bazı bilim adamlarınca evrimin önceden sezinlenmesi şeklinde yorumlanmıştır.

2. Pisagor

Ege Denizi açıklarındaki, o dönem İyonya ülkesinin sınırları içindeki Sisam adasında doğmuş olan Pisagor, M.Ö 570 – M.Ö 495 yılları arasında yaşamıştır. Metafizik, müzik, matematik, etik ve politikayla uğraşmış olan Pisagor’un en bilinen önermesi, kendi adıyla da anılan Pisagor teoremidir. Sayıların Babası olarak da bilinen Pisagor, her şeyin matematikle açıklanabileceğine ve sayıların nihaî gerçek olduğuna inanmıştır. Thales öğrencisi Pisagor’un matematik düşkünlüğünü görünce onu dönemin matematikte öncü ülkesi Mısır’a göndermiştir. Orada incelemelerde bulunan Pisagor dönüşte Sisam’a gitmiş ve şehri bir tiranın yönettiğini görmesi üzerine Crotone(Girit) adasına gitmiştir. Orada efsanevi şarkıcı Orpheus’un kurduğu Orfeusçuluk akımından esinlenmiş ve kendi dini topluluğu olan Pisagorculuk’u kurmuştur.

3. Sokrates

Düşünceleriyle Dünyayı Değiştiren Büyük Filozoflar

M.Ö 469 – M.Ö 399 yılları arasında yaşamış olan Sokrates, Antik Çağ Yunan Felsefesi’nin kurucularından sayılmaktadır. Atina’da doğmuş olan Sokrates, ardında hiçbir yazılı kaynak bırakmasa dahi çağdaşı olan filozoflar ve ardıllarının yazdığı kaynaklarda nasıl biri olduğu ve fikirleri açıkça belirtilmektedir. Alçakgönüllü ve felsefeden başka hiçbir uğraşının olmadığı bilinen Sokrates’in hakkında yazılmış en belirleyici yazılı kaynak Platon’a ait olan “Sokrates’in Savunması” adlı diyalog kitabıdır. Kitapta Sokrates’in kendini bilme felsefesine yön verişi diyaloglar üzerinden anlatılmıştır. Ölümünden sonra onu anmak ve anlamak için 4 farklı okul açılmıştır. Düşünceleriyle dünyayı değiştiren büyük filozoflar arasına ismini altın harflerle yazmıştır.

4. El-Fârâbî

Batı’da bilinen adıyla Alpharabius, 872 yılında Fârâb, Kazakistan’da doğmuştur. İslam’ın altın çağları olarak sayılan 8. yüzyıl ile 13. yüzyıl arasında yaşamış olan Fârâbî, yorumları ve incelemeleri sayesinde dönemin aydınları arasında “Muallim-i Sânî” ya da “Hace-i Sânî” yani ikinci adıyla bilinmektedir. Birinci üstat ise Aristo’dur. Etnik kimliği hakkında çokça tartışmalar bulunan Fârâbî’nin Türk ya da Fars olduğu sanılmaktadır. Aristo’nun yazdığı eserleri Arapça’ya kazandıran Fârâbî, Antik Yunan felsefesinin Arap kültüründe anlaşılmasını sağlamıştır. Aristo ekolünün devamı olarak görülen Fârâbî, Meşşaîlik akımının ikinci kurucusu olarak kabul edilmektedir. Hayatı çok bilinmemekle birlikte 14 Aralık 950 ya da 12 Ocak 951 tarihleri arasında Şam, Suriye’de öldüğü bilinmektedir.

5. İbn-i Sina

Düşünceleriyle Dünyayı Değiştiren Büyük Filozoflar

980 yılında doğduğu düşünülen İbn-i Sina, Fars kökenlidir. Tıp, yazarlık, felsefe ve astronomla ilgilendiği bilinmektedir. Günümüzde Özbekistan sınırları içinde bulunan Buhara şehrinin yakınlarındaki Efşene köyünde doğmuştur. Ağırlıkla tıp ve felsefe üzerine çalışan İbn-i Sina’nın hayatı boyunca 200 farklı kitap ve 240’ı günümüzde ulaşan 450 farklı makale yazdığı düşünülmektedir. Batı kaynaklarında Orta Çağ Modern Biliminin kurucusu kabul edilmekte ve “Büyük Üstat” adıyla anılmaktadır. Eserleri, döneminden itibaren 17. yüzyılın ortalarına değin Avrupa’daki üniversitelerde ders kitabı olarak okutulmuştur. İslam’ın altın çağı adıyla anılan döneminde bilinen bütün antik filozofları incelemiş ve çıkarımlarını kitaplarında toplamıştır. 1037 yılının Haziran ayında yakalandığı kolit hastalığında önerilen tedaviyi uygulamadığı için hayata gözlerini yummuştur.

6. Niccolò di Bernardo dei Machiavelli

3 Mayıs 1469 tarihinde Floransa Cumhuriyeti’nin Floransa şehrinde doğan Machiavelli, tarih ve politika biliminin kurucusu sayılmaktadır. Siyaset, siyaset felsefesi, askeri kuram ve tarihle ilgilendiği bilinen Machiavelli’nin Klasik Yunan ve Latin edebiyatını da öğrendiği bilinmektedir. Floransa Cumhuriyeti’ndeki savaş kaynaklı iktidar değişimlerinden etkilenen Machiavelli, ideal siyasi görüşünü “radikal iktidarın yönettiği birleşik İtalya” olarak açıklamış ve hem kendi döneminde hem de ilerleyen dönemlerde ünlü filozof ve politikacılardan çeşitli tepkiler almıştır. Eserlerinde ilgilendiği konuların felsefelerini işleyen Machiavelli, 22 Haziran 1527 tarihinde Floransa’ya birkaç kilometre uzaklıkta bulunan Santa Andrea kasabasındaki sahibi olduğu çiftlik evinde hayata gözlerini kapatmıştır.

7. Baruch Spinoza

Düşünceleriyle Dünyayı Değiştiren Büyük Filozoflar

24 Kasım 1632 tarihinde Amsterdam’da doğan Spinoza, 17. yüzyıl felsefesinin en önde gelen rasyonalistlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Doğa, Tanrı, etik ve özgürlükle ilgilenen Spinoza’nın en bilinen eseri “Ethica”dır. Spinoza, düşünceleriyle dünyayı değiştiren diğer büyük filozoflar gibi zamanında yanlış anlaşılmış ve din düşmanı ilan edilmiştir. İlerleyen dönemlerde ise bu durum tuhaf bir çelişkiye dönüşmüş ve eserlerinin temel kaynağının tanrı sevgisi olduğu da söylenmiştir. Felsefi çalışmalarında Aristo ekolüne yakın olduğu düşünülen Spinoza, materyalizm ekseninde varlık problemine yönelmiştir. Bu sebeplerden dolayı hem ait olduğu Yahudi cemaatinden atılmış hem de kilise tarafından hakkında şikâyette bulunulmuştur. Spinoza 21 Şubat 1977 tarihinde Lahey, Hollanda’da yakalandığı akciğer hastalığı yüzünden hayatını kaybetmiştir.

8. Immanuel Kant

22 Nisan 1724 tarihinde o dönem Prusya(Alman) toprakları içinde bulunan Königsberg(şimdiki adıyla Kaliningrad) de doğan Immanuel Kant hayatı boyunca bu şehirde yaşamıştır. Alman felsefesinin kurucusu ve eleştirel felsefenin babası kabul edilen Kant, 1755 yılında doçentlik derecesi almış ve öğretim görevlisi olmuştur. İlgilendiği alanlar arasında metafizik, etik, estetik, bilgi ve akıl sorgusu bulunan Kant, başlangıçta sadece fizik ve astronomi alanlarında yazmıştır. 1770 yılında Königsberg’deki bağlı olduğu üniversitenin mantık ve metafizik kürsüsüne atanmış ve eleştirel felsefe üzerine çalışmalarını arttırmıştır. 1796 yılında demans belirtileri gösteren Kant, 12 Şubat 1804’te hiç ayrılmadığı şehrinde hayatını kaybetmiştir.

9. Jean-Jacques Rousseau

28 Haziran 1712 tarihinde günümüzdeki İsviçre’nin Cenevre şehrinde doğan Rousseau, kendi deyimiyle “ilk talihsizliğini” doğumundan sonra annesinin enfeksiyon kapıp hayatını kaybetmesiyle yaşamıştır. Rousseau 10 yaşlarındayken babası şehirdeki bir toprak sahibiyle kavga etmiş ve alelacele Nyon şehrine taşınmıştır. Küçük Rousseau’yu da kardeşinin yanına bırakmış olmasına rağmen amca-yeğen anlaşamamış ve Rousseau evden kaçmıştır. 10 yıl boyunca İtalya ve Fransa arasında dolaşıp sekreterlikten, tercümanlığa kadar çeşitli işlerde çalışmış bir yandan da kendi eserleri üzerinde çalışmaya devam etmiştir. Fransa’da yazıları yasaklandıktan sonra bir arkadaşının daveti üzerine İngiltere’ye gitmiş orada da Katoliklikten, Kalvenistlik mezhebine geçmiştir. İtalya’ya döndükten sonra yeni yine Katolik olmuş ve en sonunda Kalvenistlikte karar kılmıştır. Fransız Devrimi’nin fikir babası olarak gösterilen Rousseau’nun eserlerinde ve fikirlerinde tamamen objektif oluşu kendisini de anlaşılması güç bir filozof olmaya itmiştir. 2 Temmuz 1778 tarihinde 66 yaşındayken Ermenonville’de bir sabah yürüyüşü sırasında inme kaynaklı ölümü gerçekleşmiş, kayıtlara kan kaybından öldüğü yazılmıştır.

10. Friedrich Wilhelm Nietzsche

Düşünceleriyle Dünyayı Değiştiren Büyük Filozoflar

15 Ekim 1844 tarihinde Leipzig yakınlarındaki Röcken’in küçük bir kasabasında doğan Nietzsche’nin felsefeye olan ilgisinden önce Antik Yunan ve Roma kaynaklarına olan ilgisi ağır basmıştır ve bu yolu izleyerek klasik filolog olmuştur. Ağırlıklı olarak felsefeye olan eğilimi tartışılsa da din, ahlak, modern kültür, bilim üzerine de metafor, ironi ve aforizmalarla dolu eleştiriler kaleme almıştır. 1869 yılında 24 yaşındayken Basel Üniversitesi klasik filoloji bölümüne, bu yeri alan en genç kişi olarak atanmış ve bu görevi 10 yıl sonra sağlık sorunları nedeniyle bırakmıştır. Nietzche; estetik, etik, metafizik, nihilizm, psikoloji, ontoloji, şiir, değer teorisi, trajedi ve tarih felsefesiyle ilgilenmiş ve bu konularla alakalı onlarca kitap yazmıştır. En bilinen sözü “Tanrı öldü” olan filozofun en bilinen eseri ise “Böyle Buyurdu Zerdüşt”tür. Sağlık sorunlarından dolayı 1897 yılında ölümüne değin annesi, 1900 yılında kendi ölümüne değin de kız kardeşi Nietzche’ye bakmıştır. Yaşamının son üç yılında üç inme ve bir zatürre geçirmiş, hayatını kaybettiği 25 Ağustos 1900 tarihinde de geçirdiği son inmeden dolayı ölmüştür.


dergiCE üyeleri ne diyor?

Bu içeriğe ifadenle renk ver!

Beğen Beğen
7
Beğen
Mutlu Mutlu
3
Mutlu
Eğlenceli Eğlenceli
1
Eğlenceli
Üzgün Üzgün
0
Üzgün
Olamaz Olamaz
0
Olamaz
Kızgın Kızgın
0
Kızgın
Komik Komik
0
Komik
İlginç İlginç
2
İlginç