Disleksi Rahatsızlığı Hakkında Bilinmesi Gerekenler

5 dk okuma süresi


2
11 Paylaşım, 2 puan

Zeka seviyesi normal veya normalin üstünde olmasına rağmen; okuma hızı, öğrenme hızı, anlama ve anlatma becerileri genelde bireyin yaşıtına ve kendi zekasına kıyasla beklenenin altında kaldığı genel okuma bozukluğuna ‘disleksi’ denir. Kişinin dislektik bir yakını olmasa dahi, disleksi hakkında bilinçli davranması ve doğru yorumlaması adına mutlaka bilgi sahibi olması gerekmektedir. Disleksi rahatsızlığı hakkında bilinmesi gerekenler listemizde, bu rahatsızlığı doğru tanıyabilmeniz için sizlere bazı özet bilgiler sunmaya özen gösterdik. Gelin, hep birlikte konuya bir göz atalım.

1. Dislekside Algılama Farklılığı

Disleksi Rahatsızlığı Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Disleksi varlığı gösteren bir kişinin, çoğunluğun algıladıklarını çok başka bir şekilde algıladığını görebilirsiniz. Harfleri yanlış okuyabilir, yönleri karıştırabilir, saatleri yanlış algılayabilir. Örneğin; uçak biletinde 18.00 kapı açılış, 18.50 kapı kapanış yazıyorsa; dislektik bir insanın burada 18.50’yi kapı açılış olarak algılaması ve uçağı kaçırması normal karşılanmalıdır. Algılama farklılığından kaynaklı hatalar yapabileceklerinden, disleksi rahatsızlığı hakkında bilinmesi gerekenler arasında bu durum, kişinin yakınları ve özellikle ailesi tarafından mutlaka fark edilmelidir.

2. Disleksi ve Zeka

Disleksi; okuma ve öğrenme hızında, yaşıtlarına ve kendisinden beklenen düzeye oranla yavaş olma ve zorlanmadan dolayı görülen bir rahatsızlık olduğundan, bu durum kesinlikle zekayla alakalı bir durum değildir. Tarihte de pek çok örneğini görmüş olduğumuz; çoğu zeka düzeyi yüksek insanlardan oluşan ve herkesten daha farklı, yaratıcı, üretken insanların oluşturduğu dislektik bir topluluk vardır. Bu yüzden, disleksi belirtileri gösteren veya tanısı konan bir kişi için asla zekası hakkında yorum yapılmamalı; bu durumun yalnızca kendisinden ve yaşından bekleneni gerçekleştirememesiyle ilgili olduğu unutulmamalıdır.

3. Disleksi Tanısı

Disleksi Rahatsızlığı Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Belirtileri oldukça fazla olduğundan, disleksi tanısının konulması da pek kolay olmamaktadır. Eğer öğrenme, okuma, yazma ve anlatma becerilerinde genel olarak sıkıntılar yaşayan bir bireyle karşı karşıyaysak; bu belirtileri özellikle okul çağındaki çocuklar adına sınıfta kendileriyle bol zaman geçiren öğretmenler onaylayabilir. Bu yüzden, öğretmenlerin dönütleri her zaman ciddiye alınmalıdır. Bunun sonucunda aileler tıbbi yardıma başvurduğunda ise, doktorlar genellikle işitme ve görme testleri yapılmasını talep etmektedirler. Böylece durumun fizyolojik herhangi bir sebebi olmadığından emin olunabilmektedir. Yine de öğretmenlerden dönüt almadığınız halde çocuğunuzda disleksi varlığı hakkında bir şüpheniz varsa, ön görüşme amacıyla okullarda bulunan rehber öğretmenler veya psikolojik danışmanlara başvurmanızda fayda vardır. Onlar bu konuda daha önceden eğitim alıp hazırlıklı olduklarından, çocuğunuzla biraz zaman geçirerek onlarla disleksi testlerini uygulayabilir ve kendisinin zayıf yönlerini tespit edebilirler.

4. Disleksi Nedenleri

Tıpta henüz disleksinin tam nedenleri tespit edilememiş olsa da, ortak olarak görülebilen verilerden yola çıkarak bazı nedenler belirtilebilmektedir. Kişide doğuştan gelen genetik faktörler, beynin fonksiyonel yapısı, hamilelikte annenin alkol-sigara ve yabancı madde kullanımları, doğumdan sonra bebeğin kimyasal maddelere veya bu maddeleri içeren çevreye maruz kalması, doğum sırasında yaşanan aksilik ve müdahaleler, beyin yarı küreleri arasında veya yarı küreleri bağlayan sinir ağlarında (korpus kallosum) bulunan farklılıklar gibi nedenler disleksi rahatsızlığı hakkında bilinmesi gerekenler içerisinde bugüne kadar rastlanmış olanlardır.

5. Disleksi Belirtileri

Disleksi Rahatsızlığı Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Teşhis konulabilmesi için en önemli olan şey, belirtileri iyi gözlemleyebilmek ve varlığından emin olmaktır. Hafıza zayıflığı, okunuşu benzer kelimelerin karıştırılması, bazı aktivitelere yavaş tepki verme, verilen talimatları takip etmede güçlük, okuma veya hecelemede güçlük, organize olamama, bazı davranış bozuklukları, okula gitmeyi istememe, asabiyet hali, zamanı doğru kullanamama ve istenileni zamanında yetiştirememe, özellikle yazılı çalışmaların çok fazla zaman alması, harf sıralarını ters algılama, harf atlama, okurken satırları takip edememe, yazarken heceleri tekrarlama veya harf tekrarı gibi benzer durumlar, disleksi belirtileri içerisinde yer almaktadır.

6. Disleksinin Fark Edilmesi

Bazı ailelerin maalesef çoğu zaman önemsemediği veya zekayla ilişkilendirdiği, 5. başlıkta bahsettiğimiz belirtiler; aslında iyi gözlemlenir ve şüphe duyulursa, disleksinin varlığında erken tanı konularak, aile ve öğretmenlerin işbirliği içerisinde bireyin yaşadığı zorlukları daha kolay aşmasına yardımcı olunabilir. Fark edilme aşamasında en önemli olan bireyler, elbette ki aile ve öğretmenlerdir. Bu kişiler, disleksi belirtilerini ne kadar erken fark eder ve şüphe duyarsa, dislekside o kadar erken düzelme yoluna gidilir. Ayrıca, tanı konulduktan sonra, disleksi rahatsızlığı hakkında bilinmesi gerekenler ile ilgili daha fazla bilgi sahibi olarak davranışlarını düzenleyecekleri, çocukla çok daha dikkatli ve özenli iletişim kurulacakları için çocuğun gelişimi ve kendine güveni de olumlu yönde etkilenecektir.

7. Disleksinin Düzelmesi

Disleksi Rahatsızlığı Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Bu durumun henüz kesin bir tedavisi olmasa da; kişinin öz güvenine ve disleksinin yanında görülebilen diğer bozukluklara yönelik tedavi süreci ve çözüm önerileri bulunmaktadır. Özel eğitim müfredatları, materyalleri ve oyunları, bu bireyler üzerinde çoğu zaman olumlu sonuç doğurmaktadır. Kişide görülen belirtilere ve tedavide destek olan psikiyatrist doktorun tavsiyelere göre, bu özel eğitim kurumlarına başvurulabilir. Bunun dışında disleksi belirtileri çoğu zaman ilerleyen yaşlarda azalsa bile, tamamen düzelmeyebilir. Asla %100 düzelme bekleyerek yola koyulmamak gerekir. Dislektik bireyi hayatının her zamanında desteklemeli ve normal olmayan bir durum yaşadığını dile getirerek öz güvenini düşürmemelisiniz.

8. Disleksiye Aile Yaklaşımı

Her şeyden önce bir aile olarak bu konuda mutlaka sabırlı olmalı, çocuğunuzun başarılarını sık sık takdir etmeli ve başarması için de büyük ölçüde kendisine motivasyon sağlamalısınız. Onu asla başka çocuklarla kıyaslamamalı, sevginizi sadece başarılı olduğu zamanlarda göstermemeli ve onu her koşulda karşılıksız olarak sevmelisiniz. Ek olarak, disleksi rahatsızlığı hakkında bilinmesi gerekenler konusunda kendinizi geliştirerek; eğlenceli oyunlarla çocuğunuzun gelişimini destekleyebilir, onu özel yeteneklerine daha fazla yönelterek başarı ve öz güven duygularını daha sık tatmasını sağlayabilirsiniz.

9. Disleksi Türleri

Disleksi hakkında bugüne kadar yapılan incelemeler sonucunda birkaç çeşit durumun var olduğu anlaşılmış ve bunlara bazı isimler verilerek yaşanan rahatsızlıkların birbirinden ayırt edilmesi sağlanmıştır. En yaygın tür, ‘birincil tip dislektik’ adı verilen birincil türdür. Beyin korteksindeki işlev bozukluğuyla ortaya çıkar ve maalesef kalıtsaldır; üstelik belirtiler yaşamları boyunca görülmeye genelde devam eder. Diğer bir tür, fetal (anne karnındaki) gelişim ve doğum sırasında yaşanan durumlardan kaynaklı görülen ‘sekonder tip dislektik’ adı verilen durumdur. İlk türden farklı olarak, yaş ilerledikçe belirtiler ve rahatsızlıklar bireyin yaşamında ciddi anlamda azalır ve normalleşme durumu yaygındır. Üçüncü bir tür olan ‘travma tipi dislektik’ ise fiziksel yaralanma sonucunda beynin okuma ve yazmayı kontrol eden bölgelerinde gerçekleşen bir travmadan kaynaklı görülür. Yaralanmanın durumuna göre geçici veya kalıcı olabilir. Bilinen bir diğer tür ise ‘görsel ve işitsel dislektik’tir. Bu türde bir rahatsızlık yaşayan birey; görsel durumları takip etmekte zorlanabilir, görsel hafızayla ilgili sıkıntılar yaşayabilir veya sesleri doğru algılamak ve anlamlandırmakta zorlanabilir. Yaşanan duruma ve rahatsızlığın sebeplerine göre oluşturulan bu türler, dislekside tedavi yöntemlerine ve kişiye yaklaşım şekline karar verebilmek açısından önem taşımaktadır.

10. Disleksiyi Anlamada Ünlü Tavsiyeleri

Disleksi rahatsızlığı, daha önceki başlıklarda da bahsettiğimiz gibi zeka veya yetenek yoksunluğundan dolayı değil; genel olarak öğrenme, konuşma ve okuma güçlüğünden kaynaklı olarak ortaya çıkar. Dış dünyada, başkaları tarafından bizden beklenen bazı davranış ve yetileri gösteremediğimizde, herkesten geride kaldığımız düşünülebilir veya daha da kötüsü bunun aşılamayacak bir hastalık olduğuna kanaat getirilebilir. Ancak, bu durum sanıldığından daha yaygın görülmekte, özgüvenin ve yüksek motivasyonun gücüyle çoğunlukla atlatılabilmektedir. Bu durumu yaşamış olan ve belki de hala yaşamaya devam eden pek çok ünlü isim bulunmaktadır. Pek çoğu oldukça bilinen isimlerdir ve genelde hayatları boyunca bu konuda farkındalık yaratmak adına ailelerin dikkatini çekmeye çalışmışlardır. Bu ünlü isimler içerisinde, disleksi rahatsızlığını bizzat kendisi yaşamış olan ülkemizin değerli oyuncularından Ebru Cündübeyoğlu, disleksi konusunda yaşadıklarını anlatarak bu bozukluğun nasıl bir durum olduğundan detaylıca bahsetmiş ve izleyen herkesi bilinçlendirmiştir. Bu yüzden, disleksi rahatsızlığı hakkında bilinmesi gerekenler listemizde en son bu değerli TEDx konuşmasının yer aldığı videoya yer vermek istedik. İyi seyirler!


dergiCE üyeleri ne diyor?

Bu içeriğe ifadenle renk ver!

Beğen Beğen
2
Beğen
Mutlu Mutlu
1
Mutlu
Eğlenceli Eğlenceli
0
Eğlenceli
Üzgün Üzgün
1
Üzgün
Olamaz Olamaz
0
Olamaz
Kızgın Kızgın
0
Kızgın
Komik Komik
0
Komik
İlginç İlginç
0
İlginç