Ünlü Filozoflardan En Meşhur Felsefi Sözler

7 dk okuma süresi


4
17 Paylaşım, 4 puan

Derin felsefe bilgisine sahip olmasak da çoğu zaman; ünlü filozoflardan, sağlam ideolojilerinin ürünü olan sözler duyduğumuzda, mutlaka bir durup düşünürüz. Hatta, bu sözlerin hayatımızdaki yerinin ne olabileceği konusunda tartışmalara girebilir; bir şeyleri sorgulamak ve çözüme ulaştırmak için, özel hayatımızda bu sözleri ilk basamak yerine bile koyabiliriz. Birçoğumuzun felsefe derslerinden ve günlük hayattaki konuşmalardan aşina olduğu ünlü filozoflardan en meşhur felsefi sözler, sizler için bu köşemizde derlendi. Keyifli okumalar!

1. ‘Düşünüyorum öyleyse varım’ – Descartes

Ünlü Filozoflardan En Meşhur Felsefi Sözler

Düşüncenin gücü ve felsefenin temel sorularını yaşamı boyunca sorgulamış olan 17. yüzyıl Fransız filozoflarından René Descartes, felsefenin bilgiyi somutlaştıran bir düşünce sistemi olduğuna inanmış ve bunu sık sık dile getirmiştir. Temelde varlıkların sorgulanmasıyla tanınmış olan felsefe bilimine yeni bir soluk getirerek, düşünce ve insanın birbirinden ayrılamayacağı kanısına varmıştır. Çünkü, varlığından emin olduğu tek şey düşüncedir. Duyular zaman zaman güvenilmezdir, ancak duyuların düşünceye çevrilmiş hali her zaman net ve güvenilirdir. Bunu bir mum örneğiyle anlatan ünlü filozof, duyuların mumun kesin karakteristiği (şekli, dokusu, boyutu, rengi ve kokusu gibi) ile ilgili bizi bilgilendirdiğini söyler. Mumu ateşe doğru tuttuğunda, bu karakter özellikleri değişir. Duyuları onu farklı bir şekilde bilgilendiriyor olsa da, o hala aynı mumdur. Dolayısıyla mumun doğasını doğru kavraması için, duyularını bir kenara bırakmalı ve aklını kullanmalıdır. Descartes gözleriyle gördüğünü düşündüğünün, aslında aklındaki muhakeme yeteneğiyle kavrandığı sonucuna varır. Düşünce de kendisinden hiçbir şekilde ayrılmayan bir bütün olduğundan, bunun kendi varlığını kanıtlayan bir durum olduğunu öne sürmüştür ve düşündüğü için varoluşunun kesin olduğu kanısına varmıştır.

2. ‘Bildiğim tek şey, hiçbir şey bilmediğimdir’ – Sokrates

Delphoi Tapınağı ziyaretinden sonra felsefi yaşamına ilk adımlarını atan Sokrates, her zaman çok az şey bildiğini düşünen bir kişidir. Tapınaktaki ziyareti sırasında bir kahinin ondan daha bilge birisinin bulunmadığını söylemesiyle, bunun Tanrı’dan gelen bir bilmece olduğunu düşünerek çözmek için yola koyulur. Hiçbir şey bilmediğine son derece inanmış olan filozof, etrafta bilge olarak tanınan pek çok politikacı, ozan, mimar gibi kişilerle görüşerek onların neler bildiğini yoklamaya başlar. İnsanlarla tanışıp konuştukça; birçok kişinin ne kadar cahil olduğunu; üstelik bilmedikleri şeylerin farkında olmadıklarını fark eder. Daha sonra anlar ki, gerçekten kendisi herkesten daha bilgedir. Ancak bunun sebebi daha fazla şey bilmesi değil, bilmediklerinin farkında olması ve kendini iyi tanımasıdır. Yunan Felsefesi’nin kurucularından Sokrates, sonraki hayatı boyunca insanların kendini çok iyi tanıması gerektiğini savunmuştur.

3. ‘Mutluluk aklın değil, hayal gücünün bir idealidir’ – Immanuel Kant

Ünlü Filozoflardan En Meşhur Felsefi Sözler

Eleştirel felsefenin babası olarak kabul edilen Kant; Descartes’in rasyonalizminden ve Hume’un empirizminden önemli gördüğü ögeleri kendi felsefesi sınırlarına alarak bilgi kuramını geliştirmiştir. Kant’a göre insanların kendilerini mutlu edecek mutlak bilgiye ulaşmaları olanaksızdır. Çünkü hiç kimse kesin ve sürekli olarak ne arzuladığını bilemez. Örneğin, servet sahibi olmakta mutluluğu gören bir kişinin bu yolda kıskançlık, huzursuzluk, açgözlülük gibi duyguları yaşayarak mutsuz olması fazlasıyla olağandır. Benzer şekilde, bilgi arayışında olan bir kişi eğer bu bilgi kendisi için üzücü ve yıkıcı ise mutlu olamaz. Bu yüzden, gerçekte insanın hangi eylemlerle mutlu olacağı önceden net bilinemeyeceği için; mutluluk diye adlandırdığımız şey aslında hayal gücümüzde bulunan ideallerimizin ürünüdür. Ünlü filozoflardan en meşhur felsefi sözler içerisinde Kant’ın bu meşhur sözü, hayatınızda mutluluğun yerini ve amaçlarınızı sorgulamanıza yardımcı olabilir.

4. ‘Hiçbir insanın bilgisi, edindiği tecrübenin ötesine geçemez’ – John Locke

Akıl Çağı’nın gerçek kurucusu olarak kabul edilen Locke, gerçek bilginin zamanla ve tecrübeyle edinildiğini savunulmaktadır. Onun görüşüne göre, insan zihni doğuştan boş bir levha gibidir ve zaman geçtikçe, edinilen deneyimlerle dolar; sonrasında kişiliğimize, davranışlarımıza yön verir. Deneyim, karanlık bir odada açılan bir ışık gibi zihinde yeni ideler (fikirler) oluşmasını sağlar ve daha önceden oluşan idelerle birleşerek karmaşık yapıları zihnimizde inşa eder. Bu görüşe göre bilgileri tamamen tecrübelerimizden yola çıkarak edindiğimiz için de evrensel bilgiye ulaşmak imkansızdır. Locke’a göre beyaz bir duvara bakıyorsanız, yalnızca beyaz bir duvara bakıyorsunuzdur. Bu duvarı kaldırmak veya duvarı siyah görmek deneyimsel açıdan mümkün değildir. Ancak; duvarın beyaz olduğunu söyleten ‘beyaz renk’ tanımı deneyimler aracılığıyla kazanılmıştır. Bir kişinin beyaz rengin tanımını doğuştan bilmesi söz konusu olamaz. İnsan, duyularıyla aldığı deneyimler sırasında edilgen bir konumdadır. Diğer bir deyişle beş duyumuzla aldığımız herhangi bir bilgiyi kontrol edebilme gibi bir imkanımız yoktur.

5. ‘Mükemmellik bir davranış değil, alışkanlıklarımızdır’ – Aristoteles

Ünlü Filozoflardan En Meşhur Felsefi Sözler

Günümüzde pek çok firma ve eğitim kurumlarında motivasyon ifadesi olarak kullanılan bu söz; mantık, fizik, biyoloji, zooloji, astronomi, metafizik, etik, estetik, ruh, psikoloji, dilbilim, ekonomi siyaset gibi pek çok alanda kurucu eserler vermiş olan Antik Yunan Filozofu Aristoteles’e aittir. Aristo ismiyle de bilinen ünlü filozof, mükemmel kişiliklerin doğru alışkanlıkları edinebilen ve sürdürebilen insanlara ait olduğunu savunmaktadır. Nazikçe selamlaşmak, düzenli olarak temizliğimize dikkat etmek, kalktığımızda yatağımızı düzeltmek, başarmak istediğimiz bir konuda küçük küçük düzenli olarak alıştırmalar yapmak, dengeli beslenme kararımızı düzenli olarak sürdürebilmek, birini dinlerken sabırlı olmak ve sözünü kesmemek gibi pek çok alışkanlık aslında bir araya gelerek bizler için mükemmel bir kişilik oluşturabilir. Her gün hamburger yerseniz canınız hamburger, her gün elma yerseniz canınız her gün elma ister. Aslında bir alışkanlığı oturtmak için bir süre sabretmek yeterlidir; böylece düzeninize yerleştirdiğiniz bu güzel alışkanlıklar istemsizce davranışlarınıza yansıyacak, sizi başarıya yaklaştıracak ve olmak istediğiniz kişiye dönüştürmekte fayda sağlayacaktır.

6. ‘Bilim bildiklerimiz, felsefe ise bilmediklerimizdir’ – Bertrand Russell

İnsan Haklarını savunduğu yazılarından ötürü Nobel Edebiyat Ödülü’ne layık görülmüş olan Russell, bilim ve felsefenin yöntem olarak soru sormayı kullanmaları açısından benzerlik taşıdığını söylemektedir. Ona göre bilimin amacı, doğru soruları en basit şekliyle sorarak bir cevaba, yani çözüme ulaşmaktır. Yani bilimsel yöntemde önemli olan şey, sorulan sorulara cevap üretmektir. Felsefe için soru sormak ise oldukça karmaşık bir eylemdir. Ulaşılan cevaplar kesinlik taşımaz ve cevaba ulaşmak soru sorma eylemini asla sonlandırmaz. Verilen her cevap yeni bir soruya dönüşme potansiyeline sahiptir. Bilim için gözlemler oldukça önemliyken, felsefe yalnızca gözlemlenebilir meselelere odaklanmaz; bunun yerine mantıksal çıkarımlar yapmayı ön planda tutar. Bundan dolayı çözüm odaklı sorgulama yöntemini kullanan bilim, bildiklerimizi temsil ederken; karmaşık sorular aracılığıyla net bir cevap aramayan sorgulama yöntemi kullanan felsefe ise bilmediklerimizi temsil eder.

7. ‘Eğer tanrı var olmasaydı, O’nu icat etmek gerekirdi’ – Voltaire

Ünlü Filozoflardan En Meşhur Felsefi Sözler

Ortaya koyduğu dini fikir ve söylemlerden, deist bir bakış açısına sahip olduğunu rahatlıkla anlayabildiğimiz Voltaire’e göre; din, halkın uygun biçimde yönetimi için neredeyse şarttır. Hayatı boyunca dini bağnazlığa ve dogmatizme karşı çıkmış, dinin aslında genel ahlak kuralları içerisinde yaşanırsa halkın yönetimine fazlasıyla katkı sağlayabileceğini düşünmüştür. Bundan dolayı da, dinin ve Tanrı’nın varlığının olmadığı yerde bile, insanların sapkınlıktan uzak durabilmesi ve kolay yönetilebilmesi için böyle bir düzenin icat edilmesi gerekebileceğini her fırsatta savunmuştur. Ünlü filozoflardan en meşhur felsefi sözler içerisinde Voltaire’e ait olan bu söz, diğerlerinden farklı olarak Fransız Devrimi ve Aydınlanma Çağı zamanındaki felsefe üzerinde ciddi anlamda etkili olmuştur. Bundan dolayı tarihte Voltaire, çoğu zaman Fransız Devrimi’nin babası olarak anılmaktadır.

8. ‘Beni bir kişi anladı, o da yanlış anladı’ – Friedrich Hegel

Günlük hayatta çoğu zaman ‘Beni bir sen anladın, ama sen de yanlış anladın!’ şeklinde sitemkar bir ses tonuyla dile getirmeye alışık olduğumuz; bazen ciddi, bazen şakayla karışık kullandığımız bu söz, aslında ünlü filozof Hegel’e aittir. Hegel, Kant felsefesine inanır, ancak fikirlerini yetersiz bulurdu. Kant’ın aksine insanların her şeyi öğrenebileceklerine inanırdı. Dünyanın mantıktan ibaret olduğuna inanan Hegel, insanların mantığın sınırlarını çözdüğü anda insanoğlunun da sınırlarını da çözeceklerini düşünüyordu. Karmaşık düşüncelerinden dolayı, insanlar tarafından Hegel için anlamca birbirinden tamamen farklı pek çok etiket bulunmuştu. Bu durum, kendisinin fikirlerini takip eden kişilerin ‘sağ Hegelciler’ ve ‘sol Hegelciler’ olarak ayrılmalarına sebep oldu. Hegel, bu anlaşılmazlığın ortasında; kendisini gerçekten anlayabilen tek kişi olduğuna inanmıştı: Karl Lugwig Michelet. Sağ ve sol Hegelcileri barıştırma çabasında olan Michelet, iki tarafın da kendine göre kabullendiği doğrulara uygun deyişler kullandığı ve tam olarak Hegel’in görüşlerini yansıtamadığı için, ‘Beni bir kişi anladı, o da yanlış anladı’ diyerek sitemde bulunmuştur.

9. ‘Var olmak, algılanmaktır’ – George Berkeley

Yalnızca idelerin (fikirlerin) var olduğuna inandığı için, Berkeley felsefesine idealizm adı verilmiştir. İdealizm, dış dünyanın zihin tarafından üretildiğini savunmaktadır. Bu durumda var olan yalnızca iki şey vardır: ruhlar ve ideler. Ruhlar algılayan, ideler ise algılayamayandır. İdeler pasif, ruhlar ise aktiftir. Örneğin, bir çam ağacını algıladığınızda, o ağaca dair bir fikriniz, yani ideniz olur. Ama ağaç, sizin ona dair idenizden bağımsız var olmaz. Bu fikirlerin savunuculuğunu yapan Berkeley, durumu kısaca ‘Var olmak, algılanmaktır’ sözüyle özetlemiştir. Ünlü filozoflardan en meşhur felsefi sözler içerisinde, bu söz bize direk olarak ‘Varlık nedir, nasıl anlaşılır?’ gibi sorulara bulunmuş bir cevabı göstermektedir. Berkeley’in idealizm felsefesine göre, bir şey eğer algılanmıyorsa var olamaz demektir.

10. ‘Aynı nehirde iki kez yıkanılmaz’ – Herakleitos

Ünlü Filozoflardan En Meşhur Felsefi Sözler

Milattan önceki dönemlerde yaşamış olan ünlü filozof Herakleitos, batı felsefesini sistemleştiren ilk kişi olarak bilinmektedir. Herakleitos’un efsane olan ‘Aynı nehirde iki kez yıkanılmaz’ sözünde anlatılmak istenen; Tanrı’nın aynı mekan, aynı zaman, aynı şartlar altındaki bir fırsatı insana yalnızca bir kere sunmasıyla yakından ilgilidir. Benzer bir fırsatın kişinin ilerleyen yaşamında karşısına çıkması, önceden içinde bulunulan şartları ve hatta kişinin o anki benliğini bile geri getirmeyecektir. Bu yüzden de insanın bir ders alması gerekiyorsa, bunu zamanında almalıdır. Evrende hiçbir zaman hiçbir şey aynı kalmamaktadır; zaman akar, her şey akar ve her şey hareket eder, değişir. Bu sebepten ötürü, aynı nehre ikinci kez girdiğinizde ne akan su aynı sudur, ne de siz aynı kişisinizdir. Değişim süreklidir.


Bu içeriğe ifadenle renk ver!

Beğen Beğen
7
Beğen
Mutlu Mutlu
1
Mutlu
Eğlenceli Eğlenceli
0
Eğlenceli
Üzgün Üzgün
0
Üzgün
Olamaz Olamaz
0
Olamaz
Kızgın Kızgın
0
Kızgın
Komik Komik
0
Komik
İlginç İlginç
1
İlginç

dergiCE üyeleri ne diyor?