Türk Mitolojisinde En Önemli 10 Kült

4 dk okuma süresi


13
9 Paylaşım, 13 puan

Türk mitolojisinin temelini Türk halklarının inanışları ve bu doğrultuda oluşturulan efsaneler oluşturur. En eski Türk inancı “Tengricilik”ten başka sosyolojik, kültürel konularla da ilgilidir. İlkel kavimlerden itibaren çok değer verilen Türk mitolojisi ve izleri günümüze kadar gelmiştir. Son derece geniş ve kapsamlı olan Türk mitolojisi hakkında ufak da olsa biz de sizlere bir şeyler katmak istedik. İşte sizin için hazırladığımız Türk mitolojisinde en önemli 10 kült…

1. Gök Tanrı Kültü

Türk Mitolojisinde En Önemli 10 Kült

Eski Türklerin bilinen en eski inanç sistemi olan Gök Tanrı (Tengri) inancı, tüm Türkler için bir ana kült durumundaydı. Tengri en yüksek varlık olarak bu inancın merkezinde olup iktidar sahibiydi. Semavi özelliğe sahip bu inancın göğe odaklı olması, menşeinin Asya bozkırındaki halklara dayandığını düşündürür. Göğün çok geniş olup her şeyi kapsıyor olması onun tanrı vasfının oluşmasını sağlamıştır. Her şeyin hâkimi ve yaratıcısı olarak kabul edilir ve çok kutsal sayılır. Elleri göğe açarak yardım dilemek de yine bu inançtan ortaya çıkmıştır.

2. Hayvan Kültü

Türk mitolojisi

Geçmişten günümüze Türkler hayvanlara oldukça değer vermiş hatta bazılarını kutsamıştır. Türk mitolojisinde de yine tüm hayvanlar önemlidir ama bazılarının ayrı yeri ve değeri vardır. Türklerin ondan türediklerine inandığı ve devlet ve hükümdarlık anlamına gelen kurt; bolluk bereket, rehber anlamlarına gelen geyik; Türklerin ayrılmaz dostu olan, kuvvet ve kudret sahibi at; kötü gücün sembolü olan ejderha; zaferi, tahtı simgeleyen aslan; güç, özgürlüğü simgeleyen gerçekte var olup olmadığı bilinmeyen mitik Anka(Zümrüdü Anka) kuşu -bu kuşla benzer özellikleri gösteren Türk kültürüne ait Karakuş adlı bir kuşun varlığından söz edilir- gibi pek çok hayvanın farklı şeyleri simgelediğine inanılır.

3. Güneş Kültü

Türk Mitolojisinde En Önemli 10 Kült

Güneşin kutsal sayılıp değer verilmesi çok eskilere dayanır. Özellikle eski Türkler buna çok dikkat etmiş güneşi tanrının en belirgin sembolü olarak kabul etmişlerdir. Türk mitolojisinde güneş kutsal sayıldığı hâlde tanrı olarak görülmez, tanrı tektir ve o da göklerdeki tanrıdır. Güneşin doğuşu kutsal kabul edilmiş ve bundan yararlanılmaya çalışılmış, tören ve dua gibi şeylerin bu vakitte olmasına dikkat etmişlerdir. Hatta güneşe yemin etmek bile görülmüştür.

4. Ölü Kültü

Türk mitolojisi

Yaşamın sonlanması olarak ölümün mitolojide ayrı bir yeri vardır. Ölümden sonra da hayatın olduğu ve insanın ölmeden önce yaptıklarıyla şekillendiği anlatılır. Cennet-cehennem, iyilik-kötülük, ödül-ceza, iyi-kötü tanrılar ve ruhlar gibi karşıtlıkların olduğu inanış bugün bile devam etmektedir. Bu ritüeller Türk mitolojisinde oldukça efsanevi, şaşırtıcı hatta ürkütücü tasvirlerle yer almaktadır.

5. Kurban Kültü

Türk Mitolojisinde En Önemli 10 Kült

Kurban vermek bugün bile en yaygın Türk âdetlerinin başında gelir. Günümüzde dinle özdeşleştirilmiş bu eylem mitolojide başka amaçlar için de kullanılmaktadır. Bir olayı, durumu gerçekleştirirken bir sıkıntı çıkmaması, kötü ruhların kaçması, tanrıların hoşnutluğu, bolluk-bereket, mutluluk ve huzur gibi amaçlarla kurban verilmektedir. İlla hayvan keserek kurban verilmez, kansız kurban olarak adlandırılan buğday, şeker, pirinç gibi unsurların dağıtılması (saçı geleneği) da kurban geleneğine girer.

6. Su Kültü

Suyun bereketi, sağlığı, temizliği simgelediği ve yaşamın kaçınılmaz bir parçası olduğu bilinmektedir. Mitolojide de yaşam için çok gerekli olan su oldukça değerlidir. Su o kadar kutsaldır ki tanrısal bir varlık olarak kabul edilmiş ve onun hoşnutluğunu kazanmak için suya adak adama âdeti dahi vardır. Suyu israf etmemeye, kirletmemeye dikkat edilmiştir.

7. Ağaç Kültü

Türk Mitolojisinde En Önemli 10 Kült

Ağaçların meyve vermesi, dallanıp budaklanması, uzayarak ulu hâle gelmesi gibi özellikleri Türklerin ağaçları kutsal saymasını sağlamıştır. Pek çok ağacın aynı hayvanlarda olduğu gibi farklı simgesel anlamları vardır ama Türkler için en önemli olan ağaç “Kayın” ağacıdır. Kayın kelimesinin kadın anlamına gelmesi, içinden öz olarak kayın sütünün çıkması onun doğurganlığını ifade eder hatta bu bağlamda kayın ağacından türeme inanışı vardır. Ölülerin öldükten sonra ağaçla tekrar yaşama ulaşacağı inanışı doğrultusunda mezarları ağaç dibine kazmak gibi bir âdet de vardı.

8. Ateş Kültü

Güneşin yeryüzündeki sembolü olarak nitelendirilen ateş Türk ve Yunan mitolojisi dahil olmak üzere tüm yaşayış ve düşünce biçimlerinde çok kutsal sayılır. Özellikle kötü ruhlardan korunmak, huzur ve mutluluk için ateş yakılır. Ateş hem ısınma hem yemek ihtiyacını karşıladığı için de yine önemlidir. Ateş asla söndürülmez hele suyla söndürmek yasaktır, saygısızlık olarak görülür. Eski Türkler tören, toy, kutlama gibi ayinlerde mutlaka ateş yakarlardı.

9. Dağ Kültü

Direkt olarak gök tanrıyla ilişkilendirilen çok önemli bir sembol olarak görülür. Yeryüzünden göğe doğru yükselmeyi, tanrıya ulaşmayı sağlayan aracı olarak görülür. Hatta bu doğrultuda yapılacak tören, ayin gibi şeyler özellikle dağ tepelerinde yani tanrıya en yakın olduğunu düşündükleri yerde yapılır. İbadetler ve duaların buradan daha iyi ulaşacağına inanırlar. Yüksekliğin, zirvenin simgesi ve göğü yerden destekleyen ulaşılması zor gizemli ve kutsal yer olarak görülür.

10. Ay Kültü

Türk Mitolojisinde En Önemli 10 Kült

Türk mitolojisinde ay, en önemli kült olarak 10. sırada listemizde yer alıyor. Güneş sıcaklığın, ay ise soğukluğun sembolüdür. Ayın da Türk mitolojisi için yine kutsallığı ve tanrısal bir varlık olması söz konusudur. Büyüklüğü, parlaklığı güneşten sonra gelmesi gibi özellikleri Türkleri çok etkilemiştir. Ayın dişi ya da erkek olduğu hakkında farklı görüşler mevcut ama çoğunluk ayın erkek olduğu “ay ata” bugün de kullandığımız ay dede şeklini destekler. Ayın evrelerinin (yarım ay, dolunay, hilal gibi) yaşamı sembolize ettiği düşünülmektedir.


Bu içeriğe ifadenle renk ver!

Beğen Beğen
9
Beğen
Mutlu Mutlu
9
Mutlu
Eğlenceli Eğlenceli
10
Eğlenceli
Üzgün Üzgün
0
Üzgün
Olamaz Olamaz
0
Olamaz
Kızgın Kızgın
0
Kızgın
Komik Komik
0
Komik
İlginç İlginç
1
İlginç

dergiCE üyeleri ne diyor?

Sadece dergiCE yazarları sağ tıklayabilir. Emeğe saygı lütfen :)