dergiCE 29 Ekim Özel: Cumhuriyet Bayramı

3 dk okuma süresi


6
19 Paylaşım, 6 puan

29 Ekim 1923 günü, Türkiye’nin yönetim şekli, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ndeki anayasa değişikliği ile beraber Cumhuriyet olarak resmen değiştirildi. Kurucumuz Mustafa Kemal Atatürk’ün bizlere bırakmış olduğu miras Cumhuriyet hakkında pek çok yazı bulunmakta. Ancak tam manasıyla 29 Ekim gününün anlam ve önemini biliyor muyuz? 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı ve tarihçesi hakkında tüm ayrıntıları sizlerle paylaşacağız.

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı Önemi

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı, Türkiye Cumhuriyeti’nin resmi olarak kurulduğu tarihtir. Milletimiz için Cumhuriyet Bayramı, milli birlik ve beraberliğinin, toplumsal dayanışmanın üst düzeye çıktığı milli bayramlardan birisidir. Kurtuluş Savaşı’nın zaferle sonuçlanmasının ardından ortaya çıkan yönetim boşluğunun kaldırılması amacıyla yeni bir yönetim şeklinin belirlenmesi gerekiyordu. Mustafa Kemal ve arkadaşları çalışmalar sonucu Türkiye’ye yakışır bir yönetim biçimi olarak cumhuriyet sistemi kararı verdiler. Sonunda 29 Ekim 1923 tarihinde Cumhuriyet ilan edildi.

1923 Öncesi ve Sonrası Neler Oldu?

Osmanlı İmparatorluğu’nda, II. Meşrutiyetin ilanından 6 yıl sonra 1. Dünya Savaşı (1914) başladı. 4 yıl süren savaş sonunda bizimle birlikte olan ittifak devletleri yenildi. Ülkemiz İngilizler, Yunanlılar, Fransızlar ve İtalyanlar tarafından paylaşıldı. Ulusuna güvenen ve inanan Mustafa Kemal Paşa, önce 19 Mayıs 1919’da Samsun’a gitti. Sonra Erzurum’da ve Sivas’ta kongreler düzenledi. Mustafa Kemal Atatürk “Tek bir egemenlik var, o da milli egemenliktir. Milletin egemenliğini, yine milletin azim ve kararı kurtaracak” diyordu.

Ülkemizin dört bir tarafından gelen ulus temsilcileri (milletvekilleri) 23 Nisan 1920’de Ankara’da Büyük Millet Meclisi‘nde toplandı. Meclis, Mustafa Kemal Paşa’yı başkan olarak seçti. Mustafa Kemal Paşa’nın başkanlığında Büyük Millet Meclisi ulusal egemenlik için Kurtuluş Savaşı’nı başlattı. Bir yandan halkın katılımıyla oluşan kuvayi milliye birlikleri Anadolu’da düşmana karşı koydular. Öte yandan düzenli ordular İnönü’de, Sakarya’da, Dumlupınar’da savaştılar. Top yekun bir seferberlik sonrasında yurdumuz düşmanlardan kurtarıldı.

Cumhuriyet Yönetimi Kuruldu

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı

1. Dünya savaşının kaybedilmesinin ardından topraklarımız paylaşıldı. İngilizler Marmara bölgesindeydi. Tahtını ve rahatını düşünen padişah, Kurtuluş Savaşı sonrasında yenilen İngilizlerle birlikte yurdumuzdan kaçtı. İmzalanan Lozan Barış Antlaşması ile yeni bir devlet doğdu. Bu doğan devletin yönetim biçimi henüz belirlenmemişti. 2. dönem Büyük Millet Meclisi 11 Ağustos 1923’te ilk toplantısını gerçekleştirdi. 13 Ekim 1923’te Ankara Başkent oldu. Atatürk; düşmanın ülkeden atılıp sınırlarımızın belirlenmesinden sonra, uzun süredir tasarladığı cumhuriyetin ilanı üzerinde hazırlıklar yapmaya başladı. Yakın arkadaşlarını Çankaya’da 28 Ekim 1923 akşamı yemeğe çağırdı. Onlara, “Efendiler, yarın Cumhuriyet’i ilan edeceğiz” dedi.

Atatürk, milletvekilleri ile görüştükten sonra 29 Ekim 1923 günü tasarladığı cumhuriyet önergesi Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne verdi. Meclis önergeyi kabul etti. Böylece ülkemizde cumhuriyet yönetim biçimi kuruldu. Atatürk kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı oldu.

29 Ekim’de Cumhuriyet İlan Edildi

Cumhuriyet’in ilanı yurtta sevinç ve coşku ile karşılandı. Cumhuriyet sistemi; yurttaşların seçme ve seçilme hakkının saklı olduğu bir yönetim biçimidir. Ulus temsilcilerinin (millet vekillerinin) kabul ettiği yasalarla ülkenin yönetilmesidir. Cumhuriyet yönetiminde söz ulusundur. Cumhuriyet’i korumak, kollamak, yaşatmak her yurttaşın ödevi ve görevidir.

Bayram Olarak Kutlanmaya Başlandı

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı

Cumhuriyet ilan edildiğinde henüz 29 Ekim günü kutlamalar konusunda bir düzenleme yapılmamıştı. İlk yıl 29 Ekim gecesi ve 30 Ekim gününde halk kendiliğinden şenlikler organize etti. Ertesi yıl 26 Ekim 1924’de bir kararname ile Cumhuriyet’in ilanı 101 pare top atılarak özel programla kutlanması kararlaştırıldı. 1924’te yapılan kutlamalar, ilerleyen yıllarda yapılacak olan Cumhuriyet bayramı kutlamalarının başlangıcı oldu. Ulu Önder Atatürk, diğer bayramlar gibi bu bayramı gelecek nesillere miras bıraktı.

29 Ekim 1923 yılında ilan edilen Türkiye Cumhuriyeti, 10 yıl gibi kısa bir süre içinde reform değişiklikleri ile ekonomik kalkınmanın nasıl gerçekleştirdiğini tüm dünyaya göstermek adına Cumhuriyet Bayramı kutlamalarını farklı kutladı. Onuncu yılda yapılan kutlamalar daha önceki bayram kutlamalarından çok daha geniş bir şekilde organize edildi. Tüm yurtta, 10. yıl 29 Ekim törenlerinin yapıldığı yerlere Cumhuriyet Meydanı adı verildi. İsim konma törenleri yapıldı ve hatıra olarak “Cumhuriyet Anıtı, Cumhuriyet Taşı” gibi mütevazı anıtlar yapıldı. Kutlamalar, çok heyecanlı ve renkli geçti. Mustafa Kemal Paşa, Ankara Cumhuriyet Meydanı’nda Onuncu Yıl Nutku’nu okudu. Onuncu Yıl Marşı bestelendi ve marş her yerde okunmaya başlandı.


Bu içeriğe ifadenle renk ver!

Beğen Beğen
7
Beğen
Mutlu Mutlu
0
Mutlu
Eğlenceli Eğlenceli
0
Eğlenceli
Üzgün Üzgün
0
Üzgün
Olamaz Olamaz
0
Olamaz
Kızgın Kızgın
0
Kızgın
Komik Komik
0
Komik
İlginç İlginç
0
İlginç

dergiCE üyeleri ne diyor?