Yeni Platonculuk ve İslam Felsefesine Etkisi


Yeni Platonculuk
Yeni Platonculuk

Yeni Platonculuk, Antik Yunan felsefesinin yeniden canlanmasını sağlamış bir yapıdır. Bu yapı varlığını, Antik çağın sonlarında (M. S. 3. yy)[1] göstermiştir. Birçok filozofu içinde barındıran bu sistem kendinden önce gelmiş filozofların birikimiyle güçlenmiştir. Bu filozoflar; Pythagoras, Parmenides ve özellikle Platon ile Aristoteles’tir. Plotinusla birlikte bu sistem oturmuş olup takibindeki okullarla birlikte de felsefeye yeni bir ivme kazandırmıştır. Yeni Platonculuk altında birleşmiş olan bu okullar üçe ayrılır. Bunlar; İskenderiye-Roma Okulu, Suriye Okulu ve Atina Okuludur.[2] Bu okullar içerisinde yer almış bazı filozoflar; Ammonios Sakkas, Plotinus, Porphyrios, Proklus, Boethius’dur.

Yeni Platonculuk felsefeyi mistisizmle[3] birleştirmiş ve kendinden sonraki birçok düşünürü, akımı da etkilemiştir. Bu sistemin etkileyiş yönleri daha çok varlık ve bilgi teorileri açısından olmuştur. Özellikle Ortaçağ filozoflarına ve metafiziğe yeni bir bakış açısı sunmuştur. Bu etkilenim süreci İslam filozoflarını da içinde barındırır. İslam felsefesinin başında yer alan kaynaklardan biri olan Yeni Platonculuğun, İslami görüşlere yakınlığı, onu birçok filozof açısından değerli kılmıştır. Böylece yukarıda da belirttiğimiz Platon ve Aristoteles’in yanında Yeni Platonculuk ile Plotinus’un görüşleri de İslam felsefesi üzerindeki etkinin kaynakları arasına girmiştir. Bu etkide Meşşai filozofları olan; Kindi, Farabi, İbn Sina ve ayrıca İhvan-ı Safa, İsmaililer ile İşrakilik ekolünün altında bulunan Sühreverdi, Molla Sadra ve İbn Arabi gibi isimlerde kendini göstermiştir.

Yukarıda saydığımız İslam filozoflarının hepsi ya Plotinusçu südur teoresini İslam dinine uyarlamışlar ya da belli başlı kavramları kullanarak –ki bunlar ışık, karanlık, Bir gibi- kendi felsefi sistemlerini genişletmişlerdir. Böylece zengin bir felsefi birikim meydana gelmiş ve hatta yeni bir Doğu Felsefesi kurma girişimleri bu İslam filozofları eşliğinde başlamıştır. Farabi, Plotinus’un südur (taşma) ve mistisizm kavramlarını alıp Tasavvufi bir bakış açısı sunarken; Sühreverdi, süduru nur ve zulmet kavramlarıyla harmanlayarak Yeni Platonculuğun etkilerini göstermişlerdir.

KAYNAK:
1- Vorlander, K. (2004). Felsefe Tarihi, İstanbul: İz Yayıncılık, s. 214.
2- Vorlander, K. a.g.e. s. 214.
3- Gökberk, M. (2011). Felsefe Tarihi, İstanbul: Remzi Kitabevi, s. 117.

Bu içeriği nasıl buldunuz?

Beğen Beğen
20
Beğen
Mutlu Mutlu
0
Mutlu
Eğlenceli Eğlenceli
1
Eğlenceli
Üzgün Üzgün
2
Üzgün
Berbat Berbat
0
Berbat
Kızgın Kızgın
0
Kızgın
Komik Komik
1
Komik
İlginç İlginç
1
İlginç
Melike Ö.
Anadolu Üniversitesi, Felsefe Bölümü ve Türk Dili ve Edebiyatı (AÖF) mezunu, Gazi Üniversitesi, Türk-İslam Felsefesi Bölümünde Yüksek Lisans öğrencisi, Yunus Emre ve İbn-i Sina’da Varlık ve Aşk Felsefesi üzerine çalışmakta...

Yorumlar 0

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İçerik Türünü Seçin
Kişilik Testi
Kişilik Hakkında Testler
Test
Cevaplamalı Testler
Anket
Oylamalı Seçenekler
Yazı
Biçimlendirilmiş Metinler
Puanlamalı Liste
Puanlamalı Liste
Video
Youtube, Vimeo, Vine vs
Ses/Müzik
Soundcloud, Mixcloud
Resim
GIF veya Resim