Platon’un Öğretilerini Dünyaya Yayan Yeni Platoncu Filozoflar

3 dk okuma süresi


8
19 Paylaşım, 8 puan

Platon şüphesiz felsefe tarihinin en önemli filozoflarındandır. Felsefi sistemi pek çok filozofu derinden etkilemiştir. Platondan önemli ölçüde etkilenen filozoflardan biri Plotinustur. Plotinus tüm önermelerini hatta ayrıntılarını bile Platonun öğretilerine dayandırarak açıklamaktadır. Platonun felsefesine öykünme Yeni Platonculuk adında bir akım meydana getirmiştir. Yeni Platoncu filozoflar, Platonun öğretilerini dinle bağdaştırarak yeni boyutlar kazandırmışlardır. Rönesans dönemine gelindiğinde Platonun felsefesi Yani Platonculuk kılığında ele alınmıştır. Platonun öğretilerini benimseyerek dünyaya yayan Yeni Platoncu filozoflar kimlerdir? sorusunun cevabını sizler için araştırdık. Keyifli okumalar!

1. Ammonios Sakkas

Platonun Öğretilerini Dünyaya Yayan Yeni Platoncu Filozoflar

Ammonios, Yeni Platonculuğun kurucusudur ve İskenderiyelidir. Ammonios derslerinde mister adı verilen kurtuluş dini” denen bir din etkisinde arınma, bilgilendirme, gizlerin açıklanması ve ayrıcalıklı olmak süreçlerini anlattığı söylenmektedir. Ammoniosda filozof, düşüncelerinin sonuçlarını herkese açıklayan, inzivaya çekilmiş biri değildir; o, konuşarak maneviyatla oluşturduğu, seçkin kişiler topluluğunun merkezidir. Bu cümle ile birlikte Ammoniosun felsefesinin mistik ve derin bir hava sezdiği görülmektedir. Ammoniosa göre felsefi bilgi ince ve derin manalara sahiptir. Yeni Platoncu filozof Ammonios hakkında çok şey bilinmemekle birlikte ruhu arındırma üzerine temellendirilmiş bir sisteminin olduğu söylenebilir.

2. Plotinus

Plotinus Mısırda 204 yılında dünyaya gelmiştir. Kendisi sade ve saygın bir hayat yaşamış, maddesel şeylerden uzakta Tanrı’ya yükselme çabasında olan bir filozoftur. Plotinusun felsefesi; Platon ağırlıklı Aristoteles, Pythagoras, Hint felsefesi gibi birçok etkileşimle meydana gelmiş bir felsefedir. Hayatı boyunca yazdığı 54 risaleyi öğrencisi Porphyrios her birine dokuz bölüm koyarak altı kitap haline çevirmiştir. Bu sebeple adına Enneadlar (Dokuzluklar) demiştir. Etrafında yaşayan tüm yoksul insanlara, ihtiyacı olan herkese yardım eden bir insan olduğu ve inancın eylemden öteye geçip devalı hale gelerek ve insanın erdemli bir hayat sürmesinin önemini her zaman yaşantısıyla da göstermiş olduğu aktarılmaktadır.

3. Porphyrios

Platonun Öğretilerini Dünyaya Yayan Yeni Platoncu Filozoflar

Plotinusun öğrencisi olan Porphyrios, 232 yılında doğmuştur. O hocasının öğretilerini anlatmaya ve genişletmeye çalışmış, yazılarını kitap haline getirmiştir. Ayrıca Aristotelesin kategoriler kitabına, mantık kitabı niteliğinde Esagoge adlı bir giriş yazısı yazmıştır. Bu eser İslam filozoflarını mantık alanı hakkında derinden etkilemiştir. Porphyriosun kaleme aldığı eserlerden bilinenler de çok azdır. Bunlar; Esagoge, Plotinosun biyografisi, et yemekten kaçınılması gerektiğiyle ilgili birkaç yazısı ile mektuplarıdır. Plotinustan ayrılan yanı, pratik bir dine yönelmiş olması ve felsefeyi ruhun kurtuluşu olarak tanımlamasıdır. O da tıpkı hocası gibi ruhun arındırılması için dünyevi hayatı sınırlandırmak gerektiği konusunda ısrarcı olmuştur.

4. Proclus

Yeni Patonculuk, Atina okulundan Proclus ile birlikte mistisizmden yönünü çevirmiştir. En büyük fark Proclusun Birinden çokluk çıkmasıdır. Bu çokluk Bir ve nous ile nousla ruh arasına yerleştirilmiştir. Daha sonra hayatla birlikte çokluk oluşmaya başlar. Bu da varlıktan aleme südur edilen süreçtir. Harekette burada başlamaktadır. Nousla birlikte çokluk da meydana gelir. Yeni Platoncu Proclusa göre bütün bilgiler akılla mümkün hale gelir. Diyalektik yöntemi kullanarak Birlik üzerinde çalışmalar yapmıştır. Oda tıpkı kendinden önceki filozoflar gibi duyular üstüne, bilgiye ve ahlaka ulaşmaktadır. Bunu ruh temizliğiyle yapmayı amaçlar. Alemin ezeliliği ve südur teoreminin İslam üzerindeki etkisi önemlidir.

5. Hypatia

Platon'un Öğretilerini Dünyaya Yayan Yeni Platoncu Filozoflar

Platon’un öğretilerini benimseyerek dünyaya yayan Yeni Platoncu filozoflar arasında sayılabilecek bir diğer isim İskenderiyeli kadın filozof Hypatiadır. Dönemin üniversitesi olarak görülebilecek Museionda çeşitli dersler vermiştir. Kayıtlara geçen dersleri arasında matematik ve astronomi olduğu bilinmektedir. Hypatianin felsefesi tam olarak bilinmemekle birlikte felsefe tarihi Yeni Platoncular arasında olduğunu kabul etmektedir. Verdiği dersler sayesinde Aristoteles ve Platonun bilinirliğinin artmasını sağlamıştır. 13 ciltlik aritmetik kitabı yazdığı bilinmektedir. Keplerin gezegensel hareket yasalarını o dönemde farkeden tek kişidir. Döneminde politikada oldukça güçlü olmasına rağmen Hristiyanlarca katledilerek öldürülmüş çalışmaları parçalanmıştır.

6. Boethius

Platonun Öğretilerini Dünyaya Yayan Yeni Platoncu Filozoflar

Yeni Platoncu filozoflardan Romada 480 yılında doğmuş olan Boethius aklın üstünlüğüyle birlikte Tanrı’nın idaresine de güvenmektedir. Hıristiyanlıkta etkisi yüksek bir filozof olan Boethius Antik çağ felsefesinin de son üyesidir. Kaderci bir görüşe sahip olan Boethius, kaderi sevmek ve bununla birlikte tıpkı Plotinusdaki gibi mutluluğu, bilgeliği ve Tanrı’ya ulaşmayı arzulamaktadır. Özellikle Platoncu bir bilgi anlayışı olduğu belirtilmektedir. Boethiusta gerçek bilgi ruhun içindedir. Bu sebeple öze inmek ve ruhu temizlemek gerekir. Temaşa ve anlama yetisi -ki bu ilahi bir yetidir- ile tümel yapı kavranabilir. Böylece akıl Saf formu (Tanrı) kavrar. Boethius, kendinden önceki filozoflar gibi Platon, Aristoteles ve Plâtonculuk etkilerini taşımaktadır.

7. Giovanni Pico Della Mirandola

Platon'un Öğretilerini Dünyaya Yayan Yeni Platoncu Filozoflar

1963 – 1494 yılları arasında yaşamış hümanist filozof Mirandola henüz 14 yaşındayken hukuk eğitimini tamamlamış ve felsefeye yönelmiştir. Felsefe eğitimine Aristotelesçiliğin merkez olan Paduada devam etmiş ve Arapça, İbranice, Latince ve Grekçe gibi çeşitli diller öğrenmiştir. 23 yaşındayken din, felsefe, doğa bilimleri ve sihir üzerine yazdığı ve bilinenlere karşıt olan 900 ciltlik tez papalık tarafından reddedildi. İnsanın Değeri Üzerine Kehanet adlı çalışmasın Yeni Platoncu tarafını vurgulamış ve bu tüm yazılarında ağır basan taraf olmuştur. İnsanın bilgiye ulaşması için sürekli araştırma halinde olmasını savunan Mirandolaya göre insan rastgele bir varlık değil, kendi varlığını kendi besleyen Tanrının dünyadaki bir benzeridir.


dergiCE üyeleri ne diyor?

Bu içeriğe ifadenle renk ver!

Beğen Beğen
29
Beğen
Mutlu Mutlu
19
Mutlu
Eğlenceli Eğlenceli
14
Eğlenceli
Üzgün Üzgün
1
Üzgün
Olamaz Olamaz
0
Olamaz
Kızgın Kızgın
0
Kızgın
Komik Komik
0
Komik
İlginç İlginç
3
İlginç