Yaşayan Bir Gelenek: Kalandar Geceleri

2 dk okuma süresi


2
35 Paylaşım, 2 puan
Kalandar Geceleri
Kalandar Geceleri

Kalandar için soğuk kış gecelerinin sıcak geleneği desek, çokta yanlış bir tabir olmaz. Kalandar geceleri özellikle Trabzon başta olmak üzere Doğu Karadeniz’de varlığını sürdüren bir gelenektir. Karadeniz Bölgesi dışında pek duyulmadığı için kelime anlamı itibariyle ilginç gelebilir.

Kalandar Nedir?

Kalandar’ın ilk günü miladi takvime göre hesaplanıp, bu da Ocak ayının 14’üne denk gelmektedir. Özellikle Trabzon olmak üzere Karadeniz Bölgesinde bu gecenin ayrı bir önemi bulunmakta. Bu gecede çocuklar, geleneksel olarak dışarı çıkar ve evleri, ellerinde torbalarla dolaşarak kapı önlerine koyup, zili çaldıktan sonra ev ahalisinin torbanın içine koyacakları hediyeleri beklerler. Gizlenmek ve kimliğini belli etmemek bu geleneğin kilit noktası! Çünkü bazı ev sahipleri meraklı olup kapıya gelen kişinin aniden karşısına çıkabiliyor. Kısacası bu gelenek, mükemmel bir eğlenceye dönüşüyor.

Karakoncolos Nedir?

Bazı gençler ise kılık kıyafet değiştirip, eğlencenin boyutunu bir kademe daha ileri taşıyabiliyor. Girdiği bu kılığın adı ise Karakoncolos’tur. Bir diğer ifadeyle yaban adamı denilen karakoncolos, yüzü kazanın altından alınan maniya ile siyaha boyanan, üzerine postlar giyerek ayıya benzetilen, beline koyun veya inek çanları takılan, elinde değnekle dolaşan bir varlıktır. Çok eskilerden gençler, aralarından birisini seçerek bu kılığa sokar, bir kemençeci ve çocukların söylediği tekerlemeler (kalandar geceleri sözleri) eşliğinde kapı kapı dolaşarak evlerden yiyecek toplarlardı. Bazı köylerde oyuncu kadrosuna kadın kılığına sokulmuş bir erkek (gelin), doktor, ağa, ihtiyar, deve kılığına giren birkaç oyuncu daha eklenirdi.

Kalandar geceleri, köyün çocukları ve gençleri, kemençe (bazı köylerde tulum veya şimşir kaval) eşliğinde horonlar oynayarak toplanır. Köydeki bütün evleri gezerler, fındık, meyve, koliva (haşlanmış mısır), ceviz vs. toplarlardı. Evlerin önüne gelen çocuklar yine köyden köye değişen ama ana hatlarıyla benzer bir Kalandar sözleri söyler ve bir seyirlik oyun oynardı.

Bu geleneği şehirde de yaşatmaya çalışan gençlerimiz mevcut, ancak zor yönleriyle karşılaşabiliyorlar. Bizzat duruma şahit olduğumdan biliyorum. Eğer bölgeye yabancı bir kimsenin kapısını çaldıysanız, biraz dikkatli olmakta fayda var. Zira bir polis memurunun kapısına bırakılan bir poşet ve buna anlam veremeyen polisin kapıda silahla beklemesi gibi. Mesleğinden ve geleneğe olan uzaklığından ötürü tabii ki başka türlüsü beklenemez. Ama o geceden sonra gecenin bir vakti kapıya bırakılan poşete gülümseyeceği aşikar 🙂

Biliyor muydunuz?


Ulusal ve uluslararası festivallerde birçok sayıda ödül kazanan ve umudun öyküsünü beyaz perdeye taşıyan Kalandar Soğuğu filminin, ismi buradan gelmektedir…


Nasıl Tepki Verirdiniz?

Beğen Beğen
8
Beğen
Mutlu Mutlu
1
Mutlu
Eğlenceli Eğlenceli
2
Eğlenceli
Üzgün Üzgün
0
Üzgün
Olamaz Olamaz
0
Olamaz
Kızgın Kızgın
0
Kızgın
Komik Komik
5
Komik
İlginç İlginç
6
İlginç