Müzikte Kimlik Bunalımları


NOTALAR
NOTALAR

Ülkemiz ikiyüz yılı aşan modernleşme çabasında en büyük serüvenlerinden birini kültür ve sanat (özellikle de müzik) alanında yaşadı. Özellikle 20. yüzyıl Türk müziğini kimlik sorunları bakımından, müziğin Türkiye’yi ve Türkleri dünyada nereye yerleştirdiği konusunda birbiriyle çatışan fikirlerin yüzyılı olarak nitelendirilebilir. Müziğin kültür, kimlik çatışmalarının bir alanı olarak ortaya çıkışı özellikle Tanzimat döneminden itibaren başlamış olup, bu çatışmalar bir kimlik sorunu olarak önce Alaturka-Alafranga, sonra da medeniyet göstergesi olarak, yani Tek seslilik-Çok seslilik şeklinde gerçekleşmiştir. Bugün bu tartışma yoğunluğunu kaybetmiş olsa da devam etmektedir. Genelde modernleşme tarihimiz sürecinde baktığımızda gerek Osmanlı, gerekse cumhuriyet döneminde olsun “doğru müzik” anlayışının Doğu müziği mi, Batı müziği mi, Türk müziği mi, yoksa evrensel müzik mi olduğu tartışmaları, devlet subvansiyonu ve koruması talepleriyle elele gitmiştir. Müziğe özellikle cumhuriyetin ilk yıllarında medeniyet bağlamında yaklaşılmasından dolayı her hangi bir tıkanıklığın yaşandığı durumlarda, dışarıdan adam getirip işlerimizi düzeltmek, onlara akıl danışmak gerek Osmanlı gerekse Cumhuriyet döneminde temel yaklaşım olmuştur.

Osmanlının son dönemlerinde devlet eliyle modernleşmenin bir parçası olarak ülkeye giren ve devlet desteğine sahip olan Batı müziğinin yanında geleneksel müziğimize karşı devlet tarafından herhangi bir karşı bir tavır alış, küçümseme, reddetme gibi tutumlara Osmanlı dönemi modernleşmenin özelliği olarak rastlanılmamaktadır. Buradaki yaklaşımın odak noktası, modernleşmenin gerekçesi olarak düşünülen devletin yeniden yapılanması ve ihyası doğrultusunda bir tavır alıştır. Sözgelimi II. Mahmut zamanında dışarıdan Avrupalı besteciler çağrıldığı zamanlarda da sarayda klasik Türk müziği çalışmaları devam etmiştir ve bununla ilgili müzisyenler bulunmaktaydı. Klasik Türk müziğinin önemli simalarından olan ünlü besteci Dede Efendi, saraydaki görevini kendisi ayrılana kadar sürdürmüştü. Burada farklı olan husus, takip edilen yeni siyasetin gereği olarak devletin geleneksel müziğimize karşı Batı müziğini ve müzisyenleri tercih etmesi ve onlara daha fazla değer vermesi durumudur. Durum böyle olunca, yani sarayın ilgisinin batılı müzik ve müzisyenlere yönelmesi durumu, geleneksel müzik taraftarlarını rahatsız etmiş ve müzikte daha sonra büyük tartışma konusu haline gelecek olan ve bugün de azalarak olsa devam eden Alafranga ve Alaturka tartışmaları başlamıştır. Diğer bir ifadeyle, siyasi gerekçelerle alınan kararların, sanatsal etkileri de ve geleneksel müzik açısından bazı sonuçlara yol açmıştır. Sözgelimi alınan kararlar doğrultusunda geleneksel müzik açısından formlar küçülmeye, şarkı formu öne geçmeye başlamış ve Batı müziği ile geleneksel müziğin karşılaşması daha çok “kendisini farketme” anlamında cereyan etmiştir. Bu iki tür musikinin yan yana yer aldığı ve uygulama açısından bariz bir yönlendirmenin olmadığı söylenebilirse de, farklı fikir akımlarının geliştiği, Batı-Doğu değerlendirmelerin/tartışmaların yoğun bir şekilde yaşandığı bir dönem de bu tarz bazı öngörülemeyen etkileşimlerin varlığı kaçınılmazdı.

Gelenekten Geleceğe Dergisi ~ Şenol DURGUN
Sayı: 5 ~ Ocak-Şubat-Mart 2014

Bu içeriği nasıl buldunuz?

Beğen Beğen
2
Beğen
Mutlu Mutlu
0
Mutlu
Eğlenceli Eğlenceli
0
Eğlenceli
Üzgün Üzgün
0
Üzgün
Olamaz Olamaz
0
Olamaz
Kızgın Kızgın
0
Kızgın
Komik Komik
0
Komik
İlginç İlginç
0
İlginç
Dijital Derginiz
Dijital yayıncılık alanında Türkiye, yükselen bir grafik çizmektedir. Bu amaç ile profesyonel işlere imza atmak üzere yola çıktık. 5. yılımızda araştırmayı seven herkese kapımızı açtık. Sizlerde makalelerinizi dergiCE'de paylaşarak, dijital dünyada yerinizi alabilirsiniz.

Yorumlar 0

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İçerik Türünü Seçin
Kişilik Testi
Kişilik Hakkında Testler
Test
Cevaplamalı Testler
Anket
Oylamalı Seçenekler
Yazı
Biçimlendirilmiş Metinler
Puanlamalı Liste
Puanlamalı Liste
Video
Youtube, Vimeo, Vine vs
Ses/Müzik
Soundcloud, Mixcloud
Resim
GIF veya Resim