Kurban, çocuklara nasıl anlatılmalı?


Kurban - Çocuk
Kurban - Çocuk

Kurban kesimi çocuğa gösterilmeli mi? Kurbanın ibadet olduğu fikri çocuklara nasıl verilmeli? Uzmanlar, dini bir vecibe olan kurban kesiminin çocuğa anlatılmasının sosyal ve psikolojik açıdan sağlıklı olabileceğini belirtiyor.

Birlik beraberlik, sevgi ve yardımlaşmanın kalpleri birbirine yaklaştırdığı bayramlar, son yıllarda tasını tarağını toplayıp tatile çıkar bir mahiyet arz ediyor! Artık tatil paket programlarıyla eşdeğer hale gelen bayramlardan Kurban da neredeyse kurbanlık bile görmediğimiz, bağış yaparak üzerimizden attığımız bir sorumluluk haline dönüşmeye başladı. Daha çok büyük şehirde yaşayanların tercih ettiği bu yöntem, kurban ibadetini yerine getirme yükümlülüğünü ortadan kaldırsa da olayın sosyolojik ve psikolojik boyutunu ıskaladığımız gerçeği ile karşı karşıya bırakıyor bizi. Özellikle çocuklarımızın kurban ibadetinin felsefesini anlamaktan uzak yetiştirildiği aşikar. Bazı psikolog ve pedagogların travmaya sebep olacağı gerekçesiyle çocukların kurban kesimimini görmemesi gerektiğini söylemesi de cabası. Çocuklar için kurban kesimi neredeyse ‘uzak durulması gereken, şiddet içerikli görüntüler’ haline geldi. Peki, gerçekte kurban ibadeti çocuklara ne zaman, hangi yaşlarda anlatılmalı? Birçok pedagogun tavsiye ettiği gibi 10 yaşından sonra kurban ibadetinin mahiyetini çocuklara anlatmak ve idrak etmesini beklemek mümkün mü? Bu bayramda yapılacak en büyük ibadetin kurban kesmek olduğunu Peygamber Efendimiz(sas) “İnsanoğlu, Kurban Bayramı günü Allah için kurban kesmekten daha sevimli bir iş yapmış olamaz.” sözleriyle anlatırken anne-babaların aklına takılan ortak soru şu oluyor: “Çocuğuma kurban kavramını nasıl anlatırım? Kurban kesimini ona göstermeli miyim?”

Bu sorulara cevap vermek her geçen gün biraz daha güçleşiyor şüphesiz. Çocuklara Kurban Bayramı’nın nasıl aktarılacağı hassasiyet gerektiren bir konu olmasının yanında yaşı ve gelişimine bağlı olarak her çocuğa özel değişkenlik gösteren bir durum aslında. Her ne kadar psikologlar 7 yaş öncesinde soyut kavramların çocuk için henüz netleşmediğini ve bu dönemde ‘kurban’, ‘ölüm’ gibi sözcükler kullanmaktan kaçınmanın faydalı olduğunu belirtse de çocuklara yaşına uygun ve programlı dini eğitimin verilmesi gerekiyor. Anadolu’da daha küçük yaşlarda kurban kesimi ile karşılaşan çocuklar için böyle bir travma ihtimali düşük. Çünkü zaten doğal bir olgu olarak görüp yaşadıkları kurban, onlar için travma etkisi yapmaktan uzak. Psikolojik olarak etkilenme daha çok şehir hayatında, adeta cam fanus içinde büyüttüğümüz çocuklar için geçerli. Eti ve tavuğu kasapta gören, şiddet sarmalına yakalanmasın diye adeta pamuklar içinde büyüttüğümüz çocuklar için kurban kesimi görüntülerinin riskli bir tarafı var. Ancak bu demek değil ki, çocuklara hiç göstermeyelim ve dini boyutunu anlatmayalım? Psikiyatr Prof. Dr. Nevzat Tarhan, kurban ibadetini çocuklara anlatmanın yaştan ziyade anne babaya bakan yönü olduğuna dikkat çekiyor: “Anne baba soğukkanlı ise çocuğun kurban kesimi görüntüsünden olumsuz olarak etkilenmesi beklenmez. Anne baba korkar, panik yaparsa çocuk olumsuz etkilenir. Haliyle kurban kesiminde anne ve baba birlikte bulunmalı, ikisi de sağlıklı tepki vermeli ve bu ibadetin gereğini çocuğa anlatmalı.”

İlahiyatçı ve Bursa Müftüsü Mehmet Emin Ay da, eğitimci ve ebeveynlerin çocuklara kurban ibadetinden bahsetmeden önce konu hakkında doğru ve yeterli bilgiye sahip olmaları gerektiğini vurguluyor. “Yaşanan bu hadiseyi tatlı bir üslupla, hikayeleştirerek anlatmak bile çocuklar için ‘Neden kurban kesiyoruz?’ sorusuna cevap olmaya yeter.” diyen Prof. Dr. Ay, Hz. İbrahim, Hz. İsmail ve diğer peygamberlerin isimleri ve hayat hikayeleri ne kadar bilinirse, kurban kavramının da çocuğa o kadar yakın olacağını aktarıyor: “Zira çocuk, kurbanı çok sevdiği peygamber Hz. İsmail’in hayatına karşılık cennetten gönderilmiş bir hediye olarak görüyor ve sevgi, minnet duyabiliyor. Böylece çocuğun canlılara merhamet duygusu da kaybolmuyor. Allah’ın emri olduğunu düşünüyor ve kabul etmesi kolay oluyor.”

Peki, çocuklara kurban kesimini göstermenin yaş sınırı ne olmalı? Bazı pedagogların dediği gibi yaş sınırı 12 mi olmalı, yoksa daha küçük yaşlarda bu mümkün mü? Prof. Dr. Tarhan, çocukların gerçeklik algısının 6 yaşından sonra başladığını ve bu yaştan itibaren çocuğa kurban kesiminin gerekliliğinin, dinî ve sosyal boyutunun anlatılmasıyla izlettirilmesinde bir sakınca olmadığını belirtiyor. “Çocuk hayvanla duygusal bağ kurmuşsa gerekçelerini anlatıp abartmadan yüzleştirmek lazım. 6 yaşına kadar da kontrollü şekilde ya da kazara görürse de sorun olmaz. Çocuktan bu görüntüleri kaçırmanın anlamı yok. Tam tersine gizli saklı olması, belirsizliğin bulunması çocukları daha travmatik yapar ve korku uyandırır.” diyen Tarhan, artık bayramların tatille özdeşleştirilmesi nedeniyle Kurban Bayramı ve ibadet rükünlerinin çocukların zihninden uzaklaşmaya başladığı gerçeğine de vurgu yapıyor. “Kurban kesiminden ve Kurban Bayramı’nın anlamını yaşamaktan uzak çocuklar bencilleşir. Çünkü kurbanın sosyal yönünü ıskalıyoruz ve bunun sonuçları emin olun ileride yaşanır. Sosyal bağlar zayıflar ve gelecek için bir risktir bu. Batılılar bizde sıcak ilişkiye, komşuluk ve yardımlaşmaya hayret ederler. Bu kültürün devam etmesinde bayramların önemli yeri vardır. Bunlar sosyal sermayedir. Bunlardan uzak tutulan çocuk Kaliforniya sendromu dediğimiz yalnızlık sendromuna yakalanır ileride. Zevkçilik, depresyon, bencillik, mutsuzluk vardır bu sendromda.” diyen Prof. Dr. Tarhan, çocukları hayatın gerçekleri ile yüzleştirmenin önemli olduğunu söylüyor. Tarhan, televizyonda çocukların maruz kaldığı şiddet görüntülerinin kurban kesiminden çok daha olumsuz olduğunu ve buna hassasiyet göstermeyenlerin eleştiri oklarını kurbana çevirmesinin yanlış olduğunu kaydediyor.

Peki, şehirde olup da kurban kesmeyen binlerce aile bu ibadeti çocuklarına nasıl anlatmalı? Eğer kurbanı siz kesiyorsanız mutlaka çocuklarınızı da alıp bu ibadetin önemini anlattıktan sonra birlikte kurbanın başında bulunmanızın bir mahzuru yok. Kesmeyenler ise namazdan sonra kurban kesiminin düzenli bir şekilde yapıldığı bir tesise giderek kurban kesimini çocuklarla izleyebilirler. Çünkü bunun dinî boyutu bir yana sosyal ve psikolojik boyutu da var. Nevzat Tarhan 10 yaşına kadar bütün çocukların en az iki üç defa bu tecrübeyi yaşamalarını öğütlüyor.

Çocuklara doğru bir şekilde kurban ibadeti anlatıldığında, kesilen hayvanın cennete gittiği güzel örneklerle açıklandığında sahip olduğu nimetlerin devamı için Allah’a şükretmeye ve dua etmeye alışan çocukların kurban ibadetini anlamamaları beklenemez. Bunun için asıl görev anne-babaya düşüyor elbette. Çocukların kişilik özelliklerine bağlı olarak anlayacağı bir dil ile açıklamalar yapmak, kesilen hayvanların yardıma muhtaç insanlara dağıtılıp yardım edildiğini ifade etmek, kurbanın hayat nimetine şükür için kesildiğini ve Hz. İbrahim’e kurban etmesi için koç gönderildiğini uygun bir dille anlatmak çocukların kurbana psikolojik olarak hazırlanmalarını sağlayacaktır.

Bu içeriği nasıl buldunuz?

Beğen Beğen
6
Beğen
Mutlu Mutlu
3
Mutlu
Eğlenceli Eğlenceli
0
Eğlenceli
Üzgün Üzgün
0
Üzgün
Olamaz Olamaz
0
Olamaz
Kızgın Kızgın
0
Kızgın
Komik Komik
0
Komik
İlginç İlginç
0
İlginç
Dijital Derginiz
Dijital yayıncılık alanında Türkiye, yükselen bir grafik çizmektedir. Bu amaç ile profesyonel işlere imza atmak üzere yola çıktık. 5. yılımızda araştırmayı seven herkese kapımızı açtık. Sizlerde makalelerinizi dergiCE'de paylaşarak, dijital dünyada yerinizi alabilirsiniz.

Yorumlar 0

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İçerik Türünü Seçin
Kişilik Testi
Kişilik Hakkında Testler
Test
Cevaplamalı Testler
Anket
Oylamalı Seçenekler
Yazı
Biçimlendirilmiş Metinler
Puanlamalı Liste
Puanlamalı Liste
Video
Youtube, Vimeo, Vine vs
Ses/Müzik
Soundcloud, Mixcloud
Resim
GIF veya Resim