Kur’an, Sanat ve Müzik


KUR'AN - Müzik
KUR'AN - Müzik

İlâhî sanat tecellisi olan Kur’ân, sanatla ilgili bazı esasları serdetmesine karşılık sanat mefhumunu genel olarak ele almamış ve bugünkü anlamıyla özel bir isimle anmamıştır. Kur’ân’ın indiği zaman ve mekân göz önüne alındığında bu durum normal karşılanabilir. Ancak zaman-mekân faktörü etkin sebep olmasa gerektirir. Çünkü Kur’ân çağlarüstü ve evrenseldir. Bu durum bize birtakım ilâhî vurgular aratıyor. Akla ilk gelen yönlerden biri Kur’ân’ın sanat hakkında “derûnî, küllî, tatbîkî arz”ı tercih etmiş olmasıdır. Daha anlaşılır kelimelerle ifade etmek gerekirse, Kur’ân sanatın özüne ve genel karakterine vurgu yapmış, uygulamalarıyla da en güzel şekillerini serdetmiştir.

Sanatın en önemli anahtar kelimelerinden biri özgürlüktür. Bu münasebetle İslâm’ın Kur’ân aracılığıyla özgürlükçü ve buğulu karaktere sahip sanata değinisi ve sanatçıya hitabı da onu cendereye almayan özgürlükçü ve büyüleyici bir atmosfer içindedir. Belli bir hedefe şayet özgürlükle ulaşılacaksa pek çok hüküm sıralamaya gerek yoktur.

İnsanın “varlık” ve “yokluk” üzerine yoğunlaşmasını sağlayan Kur’ân, bu bağlamda sanatçı ruhları “müspet” ve “fıtrî” anlamda etkileyerek sanata dolaylı bir gönderme yapar. Deyim yerindeyse bir altyapı oluşturur. Hasılı Kur’ân bütün rehberlik yolları ve uygulamaları ile sanatı sanatın iktiza ettiği şekilde işler.

Kur’ân bir sanat mucizesi olması itibarıyla, sanat eserlerine uygulama açısından rehberlik eder. Bu uygulamalar sanatın nasıl olması gerektiğini vurgulayan müşahhas verilerdir.

Bununla birlikte Kur’ân sanat alanında sanatçıyı tamamen başıboş bırakmaz. Zira sanat yolu apaçık ve berrak bir yol değil, büyülü ve buğulu bir yoldur. Bu yolun kaygan ayrımlarında sanata ışık tutacak esasların olması kaçınılmazdır. İşte Kur’ân bu noktada devreye girer. Az ama kapsamlı ve derinlikli ölçüler sunar.

Varlığının ve hayatının gaye ve hedefini tespit etmek için insanoğlunun çözmesi gereken en büyük problemlerinden biri yine kendisidir.(1) İnsan muammasının bir parçası olan sanat, aynı zamanda çözümün de bir parçası veya bir başka açıdan bakıldığında, çözüm denemelerinden biridir. Genel tanımıyla insanın içinde kaynayan duygu ve düşüncelerin satırlar, renkler ve şekillerle ortaya konması(2) olan sanatın “kemâl”e yani “ilâhî bilgi”ye uzanan yolda adâlet, hakîkat, hikmet, güç ve sevgiyle(3) birlikte ele alınması gerekir. Zira “Tabiat âleminden başka bir âlemin varlığı her dinîn olduğu gibi her sanatın da esas kadiyyesidir. Binaenaleyh sanat, aslî vatan hasreti veya hatırlamasıdır.”(4)

Platon’un “güzellik” ideasının karşısında yer alan ve günümüze değin Batı sanatında etkisini büyük ölçüde gösteren Aristo’nun “mimesis (taklit, yansıtma, öykünme)” kuramları(5), batı dünyası sanat çevrelerinde terk edilir olmuş ve sanat, kaynağı aynı sürecin içinde olan ve gerek din gerek dünya görüşünün evrimi olgusunu belirleyen ruhsal güçlerin sadece başka bir dışavurum biçimi olarak algılanmaya başlanmıştır.(6)

Gelenekten Geleceğe Dergisi ~ İsmail BAYER
Sayı: 5 ~ Ocak-Şubat-Mart 2014

1) “Biz onlara ufuklarda ve kendi canlarında ayetlerimizi göstereceğiz ki O’nun hakk olduğu, onlara iyice belli olsun” (el-Fussilet, 53),
2) Tolstoy, s:93,
3) bkz. Mutahhari, Hayatın Hedefi, Çev: Kedir Güney, Seçkin Yayınları, İstanbul, 1986, s:9-26,
4) İzzetbegoviç, s:136,
5) Aristo, Poetika, Çev: İsmail Tunalı, (İ. Tunalı’ya ait önsöz), Remzi Kitapevi, VI. Baskı, İstanbul, 1995, s:7,
6) Vasili Kandinski, Sanatta Zihinsellik Üstüne, Çev:Tevkif Turan, Yapı Kredi Yayınları,II. Baskı, İstanbul,1993, s:45.

Bu içeriği nasıl buldunuz?

Beğen Beğen
2
Beğen
Mutlu Mutlu
4
Mutlu
Eğlenceli Eğlenceli
1
Eğlenceli
Üzgün Üzgün
0
Üzgün
Olamaz Olamaz
0
Olamaz
Kızgın Kızgın
0
Kızgın
Komik Komik
0
Komik
İlginç İlginç
0
İlginç
Dijital Derginiz
Dijital yayıncılık alanında Türkiye, yükselen bir grafik çizmektedir. Bu amaç ile profesyonel işlere imza atmak üzere yola çıktık. 5. yılımızda araştırmayı seven herkese kapımızı açtık. Sizlerde makalelerinizi dergiCE'de paylaşarak, dijital dünyada yerinizi alabilirsiniz.

Yorumlar 0

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İçerik Türünü Seçin
Kişilik Testi
Kişilik Hakkında Testler
Test
Cevaplamalı Testler
Anket
Oylamalı Seçenekler
Yazı
Biçimlendirilmiş Metinler
Puanlamalı Liste
Puanlamalı Liste
Video
Youtube, Vimeo, Vine vs
Ses/Müzik
Soundcloud, Mixcloud
Resim
GIF veya Resim