Hz.Peygamber’in Eğitim Anlayışı


Hz Peygamberin Eğitim Metodu
Hz Peygamberin Eğitim Metodu

Yüce ALLAH(cc) halifesi olarak yaratıp(1) “kulluk” vazifesini yüklediği(2) insanoğluna, bu görevi hakkıyla yerine getirebilmesi için zaman zaman ilahi mesajlarını iletecek elçiler göndermiştir. Bu elçilerden ilki aynı zamanda ilk insan olarak yaratılan Hz. Adem’dir. Sonuncusu ise İslam Dinini tebliğ ile görevlendirilen Hz. Muhammed (sav)’dir. Ondan sonra bir Peygamber gelmesi söz konusu değildir.(3) Yani Allah Teala, insanlara olan vahyini Hz. Adem (as)’den başlayarak Hz. Muhammed’e kadar uzanan Peygamberler zinciri ile tamamlamıştır.

İnsanlar, kendilerine tebliğde bulunan Peygamberlerin öğretilerine uymayı ve bunları yaparken takip ettikleri usulleri, din öğretimleri için en güzel örnek olarak almışlardır. Bunun canlı misalini Hz. Peygamberi ve İslam’ı kabul etmeyip, Hz. Musa ve Hz. İsa’nın öğretilerinin mensubu olan Yahudi ve Hristiyanlarda görmekteyiz. Müslümanlar için de din eğitim ve öğretiminde en güzel örnek şüphesiz Hz. Muhammed’dir.(4)

Hz. Muhammed (sav), yirmi üç yıllık peygamberlik hayatı boyunca insanların uyacağı itikadi ve ameli prensipleri yanında içtimai, siyasi ve askeri alanlarda da İslami anlayışına uygun bir yaşam tarzı geliştirmiştir. O’nun bu yaşam tarzı Müslümanları dini, siyasi, ahlaki ve sosyal yönden mükemmel bir şekilde eğitmiştir. Bu süreçte insanlara karşı sevgi ve hoşgörüyü elden bırakmamıştır.(5) Zaten O’nun tebliğinin başarıya ulaşması ve günümüze kadar sapasağlam gelmesinin altında yatan temel espri budur.

Hulasa, Hz. Muhammed (sav) her yönüyle Müslümanlar için her bakımdan mükemmel bir örnektir. O’nun bütün yönlerine burada değinemeyeceğimiz apaçık ortadadır. Ancak acizane bir muallim olarak Hz. Peygamberin eğitimciliğini ifade eden söz ve uygulamalarından örnekler sunmak istiyorum.

Eğitimde örneklendirme ve model olma

Ebu Hureyre (ra)’den rivayetle Resulullah(sav) “Ne dersiniz? Sizden birinin kapısı önünde bir ırmak bulunurda o kimse o ırmakta günde beş kez yıkansa, o adamda kir kalır mı?” Bu soru karşısında etrafındakiler: “Hayır üzerinde kirden bir şey kalmaz.” diye cevap verdiler. Bunun üzerine Efendimiz(sav): “İşte beş vakit namaz da böyledir. Yüce Allah (beş vakit) namaz sayesinde günahları silip temizler.” buyurmuştur.(6)

Ebu Hureyre (ra)’den naklen: “Beni Fezare kabilesinden bir adam Peygamber(sas)’e gelerek ‘Karım siyah bir oğlan doğurdu.’ dedi. Bunun üzerine Peygamber (sav) ‘Senin develerin var mı?’ diye sordu. Adam ‘Evet’ cevabını verdi. Peygamber(sav) ‘Renkleri nedir?’ diye sordu. Adam ‘kırmızı’ cevabını verdi. Peygamber(sav) ‘İçlerinde boz renklileri var mı?’ diye sordu. Adam ‘Hakikaten içlerinde boz renklileri var.’ dedi. Peygamber(sav) ‘Peki bu onlara nereden geldi?’ diye sordu. Adam ‘Belki damar çekmiştir.’ dedi. Peygamber(sav) ‘Bu da belki damar çekmiştir.’ buyurdular.”(7)

İnsanoğlu dünyaya geldiğinde tamamen bilgisiz ve korunmaya muhtaçtır. Bu onun gelişimini bilgisini tamamlamak için başkasına ihtiyaç duyduğunu gösterir. Ayrıca her insanın mutlaka bir örneği vardır. Fakat insan bunun nereden geldiğini bilemez.

Allah mutlak ilim sahibidir. Bu ilmiyle göndermiş olduğu Peygamberlerini donatmıştır. İşte Hz.Muhammed, Allah’ın kendisine bahşetmiş olduğu bu bilgiyi, çeşitli metotları kullanarak ümmetine aktarmış ve hedefine ulaşarak görevini hakkıyla tamamlamıştır.

Hz. Peygamberin Eğitim Metodu

Hz. Muhammed’in Allah’tan aldığı vahiy doğrultusunda ashabına vermiş olduğu eğitim ve bunun neticesinde aldığı sonuç günümüz pedagoglarını bile hayretler içerisinde bırakmaktadır.

Yukarıda zikrettiğimiz hadisler bunu açık ve net olarak bize göstermektedir. Hz. Peygamber, muhatabının bilgisinden yola çıkmıştır. Hakkında sayısız ifadeleri bulunan namazı iyice kavratabilmek için içerisinde yaşamış olduğu doğal ortam ve günlük hayattan örnek sunmuştur. Nasıl ki su ile maddi kirlerimizden arınıyorsak; namaz ile de manevi kirlerimizden arınacağımızı göstermiştir.

İkinci hadis-i şerifte ise Hz. Peygamber’de, bir bedeviyi eğitirken onun anlayabileceği; kavrayabileceği bir yaklaşımı görmekteyiz. Hz. Peygamber bu yaklaşımıyla bu bedeviyi sahabe mertebesine yükseltmiştir. Aynı zamanda muhtemel bir aile faciasının da önüne geçmiştir.

Hz. Peygamber, Mekke’de on üç yıllık peygamberliği boyunca insanların zihni yapısında büyük bir inkılap gerçekleştirmiştir. Ashabının cahiliye döneminden edindiği inançları yıkmış ve örnek aldıkları modelleri değiştirmiştir. Cahiliye inancı yerine “Tevhid” anlayışını koyarken model olarak kendini göstermiştir. Bu inanç ve yeni model sayesinde cahiliyyeye ait yanlış olan ne varsa silinip atılmıştır.

Biz eğitimciler iyi biliriz ki, mücerret (soyut) sözler insana fazla tesir etmez. Ancak insan “güzel bir örnek “ karşısında kaldığında hayranlık duyguları harekete geçer. Onu kendine “model” olarak alır. Özellikle çocuklar ve gençler düşünmezler; dinlerler, gözlerler ve taklit ederler. Bu nedenle insanların manevi hayatlarında anlatılan hikaye ve menkıbelerin, onların ruhi tecrübelerinde olduğu gibi dini tecrübelerinde de müspet tesiri olacaktır.

İşte henüz bir çocuk olan Hz. Ebu Bekir’in oğlu Abdullah.. Babasının yaptığı duaları dikkatle takip ediyor ve mahiyetini sorması üzerine babası, O’na delilini söylüyor. Abdullah şöyle anlatıyor: “Babama dedim ki: Babacığım, her sabah senin, ‘Allah’ım, kulağıma sıhhat ve afiyet ver; Allah’ım, gözüme sıhhat ve afiyet ver. Senden başka ilah yoktur.’ dediğini işitiyor ve bunu sabah-akşam üçer defa tekrarladığını görüyorum.”

Bunun üzerine babası: “Yavrucuğum, ben Resulullah’ın bu şekilde yaptığını duydum. O’nun sünnetini tatbik etmeyi seviyorum.” cevabını verdi.(8) Yukarıda çocuklar ve gençlerin genellikle düşünmediklerini, fakat gözlem yaparak taklit ettiklerini söylemiştik. Bu sebeple anne-babanın olumlu tavır ve davranışları çocuk ve gençler üzerinde müspet tesir icra ederken, menfi davranışlar aksi yönde tesirini gösterecektir.

Abdullah b. Amr anlatıyor: “Bir gün beni annem çağırdı. Resulullah da evimizde oturuyordu. Annem: ‘Gel de sana bir şey vereyim.’ dedi. Resulullah anneme: ‘O’na ne vermeyi düşünmüştün?’ diye sorunca annem: ‘O’na bir hurma vermek istemiştim.’ cevabını verdi. Bunun üzerine Resulullah: ‘Bil ki, eğer sen ona bir şey vermeseydin, sana yalan günahı yazılırdı.’ buyurdu.”(9)

O halde gerek anne-babalar, gerek öğretmenler, Allah Resulü’nün uygulamalarını ve tavsiyelerini güçleri nispetinde hayata geçirmek durumundadırlar. Çocukların, gençlerin, insanlığın onlardan beklentileri budur. Çünkü onlar eğitimcilerini kontrol altında tutarlar. Böyle olunca da bilinçli ya da bilinçsiz birçok şeyi modellerinden alırlar. Burada bize düşen, eğitimci ya da anne-babalar olarak muhataplarımıza küçük, kavrayamayan, anlamayan varlıklar gözüyle bakmamalı. Onlara değer vermeliyiz. Bir Müslümanın hayatı Rusulullah için çok önemliydi.(10) O bundan dolayı sıkıntılı ve zor dönemlerinde uykusuz kalmıştır, aç kalmıştır. Bu nokta kanaatimizce göz ardı edilmemeli, işe buradan başlamalı.

Siyer-i Nebi Dergisi ~ Mustafa ÇAVUŞOĞLU
01 Ağustos 2010

1) Bakara suresi 30, 2) Zariyat suresi 56, 3) Ahzab suresi 40, 4) Ahzab suresi 21, 5) Müslim, Mesacid 51, 6) Müslim, Birr 87, 7) Müslim, Lian 1, 8) Ebu Davud, Edeb 101, 9) Ebu Davud, Edeb 80, 10) Tevbe suresi 128.

Bu içeriği nasıl buldunuz?

Beğen Beğen
1
Beğen
Mutlu Mutlu
0
Mutlu
Eğlenceli Eğlenceli
1
Eğlenceli
Üzgün Üzgün
0
Üzgün
Olamaz Olamaz
0
Olamaz
Kızgın Kızgın
0
Kızgın
Komik Komik
0
Komik
İlginç İlginç
0
İlginç
Dijital Derginiz
Dijital yayıncılık alanında Türkiye, yükselen bir grafik çizmektedir. Bu amaç ile profesyonel işlere imza atmak üzere yola çıktık. 5. yılımızda araştırmayı seven herkese kapımızı açtık. Sizlerde makalelerinizi dergiCE'de paylaşarak, dijital dünyada yerinizi alabilirsiniz.

Yorumlar 0

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İçerik Türünü Seçin
Kişilik Testi
Kişilik Hakkında Testler
Test
Cevaplamalı Testler
Anket
Oylamalı Seçenekler
Yazı
Biçimlendirilmiş Metinler
Puanlamalı Liste
Puanlamalı Liste
Video
Youtube, Vimeo, Vine vs
Ses/Müzik
Soundcloud, Mixcloud
Resim
GIF veya Resim