Gelenek: ‘Şarkı’ ve ‘Türkü’


Şarkı - Türkü
Şarkı - Türkü

Kültür ve medeniyet değerlerini anlama ve anlamlandırma gayretlerinin ağırlık noktasını ‘musiki’nin teşkil etmesi elbette tesadüf değildir. Her kültür ve bu kültürden hareketle şekillenen her medeniyet, kendini en iyi ‘musiki’ ile ifade eder. Bu gerçeğin, Türk kültür ve medeniyeti söz konusu olduğunda ayrı bir anlam ve önem kazandığını görüyoruz; çünkü, iki büyük ana damardan (Geleneksel Türk Sanat Müziği ve Türk Halk Müziği) beslenen müzik birikimimiz, kültür ve medeniyet değerlerimizin en özlü ve özgün yanını oluşturur.

Halk müziğinin genelini kapsayan bir ifade olarak da kullanılan ‘türkü’ ise, bütün bir tarihi ve sosyal maceramızın merkezinde yer alan kadim kültür değerlerimizin başında gelir. Asya steplerinden Anadolu Bozkırlarına göçmeye karar verdiğimizde kutsal bir emanet gibi sıkı sıkıya sarılarak at sırtında kopuzun telleriyle bu topraklara getirdiğimiz türküler, müzikal değerlerinin yanında dil, edebiyat, folklor, tarih, sosyoloji, etnoloji, estetik vb. disiplinler yönünden olsun; gelenek, görenek, töre, inanç, milli ruh ve toplumsal hayatımız yönünden olsun çok önemli değerleri bünyesinde taşır.

Kökü geçmişe dayanan, büyük ölçüde kendi öz suyundan beslenerek hayatiyetini sürdüren ve uzun bir tarihi süreç içinde evrilerek günümüze ulaşan çeşitli sanat türlerini ifade etmek için kullandığımız ‘geleneksel’ kavramı, kimilerine göre o sanatın zaman ve mekânda yaygınlığı, derinliği ve bunun neticesinde kazandığı ‘eskimeyen yeni’ özelliğine vurgu yaparken, kimileri için modası geçmiş, devrini doldurmuş, eskimiş anlamına gelir. Fakat, kültür ve sanatta devamlılığın geleneksel olanla ilişkisi, -gelenekselliği her anlamda tümüyle reddedenler de dahil olmak üzere- her sanat ve edebiyat insanının az ya da çok zihnini meşgul etmiştir. Modern bir şair için geleneksel halk ve divan şiirimiz, günümüz romancısı için halk hikayelerimiz ve destanlarımız, çağdaş bir besteci için geleneksel halk ve klasik müziğimiz ne anlam ifade eder ve bunlardan nasıl faydalanmak gerekir? Geleneği olan bir sanatın günümüze aktarımında nasıl bir yöntem izlenmelidir ve geleneğin benzerini yapmak onu yaşatmak için yeterli midir?

Soruları çoğaltmak mümkün. Bu yazı, şiirden romana, hikayeden tiyatroya, mimariden müziğe hemen her alanda karşılaştığımız bu kadim sorunu, ‘musiki’ bağlamında, özellikle ‘şarkı’ ve ‘türkü’‘ üzerinden tartışmaya küçük de olsa bir kapı aralamayı amaçlıyor.

Çeşitli tür ve formlarıyla zengin bir musiki geleneğine sahip olduğumuz, tarihi süreç içinde farklı boyutlarda temas halinde olduğumuz kültür ve medeniyetlerden hem etkilenerek hem de onları etkileyerek sürekli çoğalttığımız renkli, işlenmiş ve incelikli bir müzik kültürünün varisi olduğumuz bir gerçek. Bunu, geleneksel müzik kültürümüzün iki ana kolunu oluşturan halk müziği ve ‘sanat müziği’ birikimimizin kalbur üstü repertuarındaki eserlerin türüne, sayısına, form, makam ve usûl zenginliğine, ezgisel yapısına, üslup ve ifade çeşitliliğine, kullanılan enstrümanlara, dinî, sosyal ve kültürel hayatımızdaki ağırlığına, estetik bilincimizdeki belirleyiciliği ile ruh ve düşünce dünyamızdaki kuşatıcılığına bakarak da anlamak mümkün.

Gelenekten Geleceğe Dergisi ~ Bayram Bilge TOKEL
Sayı: 5 ~ Ocak-Şubat-Mart 2014

Bu içeriği nasıl buldunuz?

Beğen Beğen
1
Beğen
Mutlu Mutlu
0
Mutlu
Eğlenceli Eğlenceli
0
Eğlenceli
Üzgün Üzgün
0
Üzgün
Olamaz Olamaz
0
Olamaz
Kızgın Kızgın
0
Kızgın
Komik Komik
0
Komik
İlginç İlginç
0
İlginç
Dijital Derginiz
Dijital yayıncılık alanında Türkiye, yükselen bir grafik çizmektedir. Bu amaç ile profesyonel işlere imza atmak üzere yola çıktık. 5. yılımızda araştırmayı seven herkese kapımızı açtık. Sizlerde makalelerinizi dergiCE'de paylaşarak, dijital dünyada yerinizi alabilirsiniz.

Yorumlar 0

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İçerik Türünü Seçin
Kişilik Testi
Kişilik Hakkında Testler
Test
Cevaplamalı Testler
Anket
Oylamalı Seçenekler
Yazı
Biçimlendirilmiş Metinler
Puanlamalı Liste
Puanlamalı Liste
Video
Youtube, Vimeo, Vine vs
Ses/Müzik
Soundcloud, Mixcloud
Resim
GIF veya Resim