Enflasyon, mal ve hizmetlerin tüketici fiyat endeksi (TÜFE) esas alınarak hesaplanan genel fiyat düzeyinde kalıcı artışları tanımlayan bir göstergedir. Enflasyonun yüksek olduğu ülkelerde ise yerel para biriminin alım gücü de belirgin biçimde gerilerken bireyler de mevcut gelirleriyle daha az sayıda ürün ve hizmet satın alabilmektedir. Bu bağlamda ise 2025 yılı itibarıyla dünyada enflasyonun en yüksek olduğu ve ekonomik kırılganlığı öne çıkan ülkeler nereleri, sizler için sıraladık. Keyifli okumalar dileriz!
1. Venezuela (269.9)
Venezuela, dünyada enflasyonun en yüksek seviyede olduğu ülkeler arasında yer almaktadır. Aynı zamanda dünyadaki en büyük petrol rezervlerinden de birine sahiptir. Ülkede kişi başına düşen yıllık gelir son yıllarda ciddi biçimde gerilemiş, hane halkının alım gücü de belirgin şekilde zayıflamıştır. Özellikle son yıllarda ülkede para biriminin hızlı değer kaybı, temel ihtiyaç ürünlerinin fiyatlarında da sık değişim yaşanmasına yol açmıştır. Merkez bankasının uyguladığı sık para reformları ve fiyat kontrolleri ise piyasada güven sorununu daha da derinleştirmiştir. Vatandaşlar temel ihtiyaçlarını karşılarken zorlanmakta ve günlük yaşamda da ekonomik belirsizlik hızla artmaktadır. Yaşanan bu durum Venezuela’yı küresel ölçekte en kırılgan ekonomilerden biri hâline getirmiştir.
2. Güney Sudan (97.5)
Güney Sudan, dünyanın petrole en bağımlı ülkelerinden biridir. Ülkede yaşanan yüksek enflasyonun temelinde ise ekonomik istikrarsızlık ve sınırlı üretim kapasitesi yer almaktadır. Devlet gelirlerinin yaklaşık %90’ı petrol sektöründen gelmektedir. Bu yüksek bağımlılığa rağmen kişi başına düşen yıllık gelir oldukça düşük seviyelerde seyretmektedir. Bu durumda, iç çatışmaları ve altyapı eksiklikleri de fiyat istikrarını bozmaktadır. Gıda ve temel tüketim ürünleri çoğunlukla ithal edildiği için dövizdeki dalgalanmalar doğrudan fiyat etiketlerine yansımaktadır. Devletin izlediği para politikasının da önemli ölçüde yetersiz kalması, yüksek enflasyonun daha kalıcı hâle gelmesine sebep olmaktadır. Bu nedenle, halkın yaşam koşulları da yıllar içerisinde daha da zorlaşmıştır.
3. Zimbabve (89)
Zimbabve, Afrika’da ekonomik dalgalanmaların ve istikrarsızlığın kronik hâle geldiği ülkeler arasında bulunmaktadır. Ülke, modern ekonomi tarihinin en sarsıcı hiperenflasyon örneklerinden birini tecrübe etmektedir. Ülke ekonomisi geleneksel tarım üretimine dayanmakta ve dünyanın en büyük platin rezervlerinden de birine sahiptir. Ancak kişi başına düşen gelirin düşük seviyelerde seyretmesi, hane halkının fiyat artışlarına karşı dayanıklılığını azaltmaktadır. Merkez bankası yüksek faiz oranları uygulasa da para arzındaki genişleme fiyat istikrarını bozmaktadır. Yerel para birimi hızla değer kaybetmiş, döviz yetersizliği, yüksek orandaki işsizlik ve üretim eksikliği ise tasarrufların dövize yönelmesine neden olmuştur. Bu durum enflasyonun kronikleşmesine yol açmıştır.
4. Sudan (87.2)
Sudan, Afrika kıtasında yüzölçümü açısından en büyük ülkelerden biridir. Karma fakat kırılgan bir ekonomiye sahiptir. Ülke ekonomisi büyük ölçüde tarım ve altın ihracatına dayanırken sanayi üretimi oldukça sınırlıdır. Son yıllarda yaşanan siyasi çatışmalar, üretim zincirlerini bozmuş ve kamu gelirlerine ciddi zarar vermiştir. Kişi başına düşen yıllık gelirin düşük seviyelerde seyretmesi ise halkın alım gücünü daha da zayıflatmıştır. Para biriminin hızlı değer kaybı, dışa bağımlı ürünlerin maliyetlerini artırarak fiyatları yükseltmiştir. Merkez bankasının sınırlı döviz rezervleri ve finansal araç eksikliği, enflasyonla mücadeleyi daha da zorlaştırmaktadır. Devletin etkili ve istikrarlı bir para politikası uygulayamaması ise Sudan’ın yüksek enflasyon oranına kalıcı biçimde sahip olmasına yol açmaktadır.
5. İran (42.4)
İran, Ortadoğu’da jeopolitik gerilimlerle şekillenen uzun süreli ekonomik istikrarsızlık yaşayan ülkelerden biridir. İran ekonomisi büyük ölçekte petrol ile doğalgaz ihracatına dayanmakta ve dünyanın en büyük hidrokarbon rezervlerinden birine sahip olmaktadır. Yaptırımlarla azalan petrol gelirleri ve bütçe açıkları, ekstra para basılarak ve sübvansiyonlarla finanse edilmeye çalışılmıştır. Bu politika, paranın hızla değer kaybettiği bir enflasyon-devalüasyon sarmalını da tetiklemiştir. Yapısal döviz kıtlığı, üretim eksikliği ve yüksek işsizlik oranı ise bu kronik yüksek enflasyon ortamını daha kalıcı hâle getirmektedir ve fiyat istikrarının yeniden sağlanmasını zorlaştırmaktadır. Bu durum, halkın alım gücünün sürekli azalmasına ve temel ihtiyaçların maliyetinin artmasına yol açmaktadır.
6. Arjantin (41.3)
Arjantin, kronik enflasyon sorunuyla mücadele eden ülkeler arasında yer almaktadır. Ekonomi; tarım, hayvancılık ve sanayiye dayanmakta olsa da yüksek kamu borçları ve bütçe açıkları, devletin para basma yoluyla finansmana yönelmesine yol açmaktadır. Devletin sıklıkla döviz kuru üzerinde kontrole başvurması ve ülkenin para birimi olan peso üzerindeki baskısı, paralel döviz piyasasının büyümesine ve fiyatların hızla yükselmesine de neden olmaktadır. Merkez bankası yüksek politika faizleri uygulamakta ancak fiyat artışlarını sınırlamakta zorlanmaktadır. Kişi başına düşen yıllık gelir düşerek azalmakta ve halkın alım gücü de sınırlanmaktadır. Haliyle, ülkede yaşanan yapısal üretim eksikliği, döviz rezervlerinin azlığı, enflasyonu sürekli yüksek seviyelerde tutan temel unsurlardır.
7. Burundi (37.3)
Burundi, dışa bağımlı bir ekonomik yapıya sahip olup kişi başına düşen gelirin en düşük seviyelerde seyrettiği bir ülkedir. Bu durum hane halkının alım gücünü ciddi biçimde sınırlamaktadır. Ülkede sanayi üretimi oldukça sınırlıyken ekonominin çoğunluğunu tarım sektörü oluşturmaktadır. İthal ürünlere olan yüksek bağımlılık, ülke içerisindeki döviz kurunda düzensiz dalgalanmalar da eklenince, temel ihtiyaç ürünlerinin fiyatlardaki hızlı artışı beraberinde tetiklenmektedir. Faiz oranlarının yükseltilmesi ve para arzındaki artış ise fiyat istikrarını sağlama çabalarını sınırlamaktadır. Kamu maliyesindeki zayıflık ve para politikasının etkin şekilde yönetilememesi de ekonomiksel genişlemeye yol açmakta ve ülkenin enflasyonla mücadelede karşılaştığı yapısal engeller oluşmaktadır.
8. Türkiye (34.9)
Türkiye, son yıllarda yüksek enflasyonla mücadele eden ülkeler arasında yer almaktadır. Ülke ekonomisi çeşitli sektörlere dayanıyor olsa da uzun süre boyunca ekonomide yaşanan cari açık ve dış finansman ihtiyacı, Türk lirası üzerinde sürekli bir devalüasyon baskısı yaratmıştır. Düşük faiz politikaları ve kamu açıklarının ekstra para basılarak finanse edilmesi, para birimine olan güveni de zayıflatmaktadır. Liranın değer kaybı, ithal ürün maliyetlerinin fiyatlarını da bir hayli artırmaktadır. Bu durum, tüketici fiyatları ve tasarruflar üzerinde sürekli bir baskı oluşturmaktadır. Sonuç olarak, döviz kuru geçişkenliğinin yüksek olduğu ve enflasyon beklentilerinin yerleşik hâle geldiği istikrarsız bir durum ortaya çıkmış ve kronik bir enflasyon ortamı oluşmuştur.
9. Myanmar (31)
Myanmar, yüksek enflasyon oranıyla mücadele eden Asya ülkelerinden biridir. Tarım ve doğal kaynaklar ekonominin temelini oluştururken, üretim ve ticaretin ise kesintiye uğraması, temel mal arzını ciddi şekilde kısıtlamaktadır. Uluslararası izolasyon, döviz gelirlerini azaltmakta ve döviz arzındaki daralma, Myanmar kyat’ının serbest piyasada hızla değer kaybetmesine neden olmaktadır. Bu durum, hem ithalat maliyetlerini hem de temel tüketici fiyatlarını yukarı çekmiştir. Ayrıca ithal ürün fiyatlarını yükseltmekte ve merkez bankasının para politikası üzerindeki kontrolünü zayıflatmaktadır. Ülkedeki yapısal döviz kıtlığı, üretimin çöküşe geçmesine; siyasi iç çatışmala ile, enflasyonu yüksek seviyelerde tutan bir kriz döngüsünü yaratmıştır.
10. Malawi (28.2)
Malawi, ekonomik kırılganlığın en belirgin olduğu Afrika ülkelerinden biridir. Tarım sektörünün ekonominin temelini oluşturmasına karşın üretimin çoğunlukla yağışlara bağlı olması da ülkeyi dış etkenlere karşı açık hâle getirmektedir. Bu durum, hane halkının alım gücünü de ciddi şekilde sınırlandırmaktadır. Sanayi altyapısının da yeterince gelişmemiş olması, ülkenin ithalata olan bağımlılığını da artırmıştır. Para birimi olan Malawi kvaçası’nın istikrarsız seyri ise temel tüketim ürünlerinin fiyatlarında hızlı artışlara yol açmıştır. Kamu yönetimindeki zayıflık ve yetersiz döviz rezervleri, etkili bir para politikası uygulanmasını zorlaştırmaktadır. Bu durum, Malawi’de ekonomik problemleri kalıcı hâle getirmiş ve dünyada en yüksek enflasyonun olduğu ülkeler listesine girmesine sebep olmuştur.