Doğal afetler her an hepimizin başına gelebilecek bir durumdur. Kimisini zarar vermeden atlatabilecekken kimisi maalesef ki can ve mal kayıplarına sebep olabilmektedir. Yaşanan kötü olayların ardından ise bilgi akışı sağlanmaya başlanır. Sosyal medyanın kullanımı arttıkça bilgi paylaşımı da kolaylaşmaktadır. Ancak bu noktada yanlış bilginin dağılımı da artmaktadır. Zor zamanlarda duygularımıza hakim olmakta zorlanabileceğimiz için her gördüğümüze ve duyduğumuza inanmayabiliriz. Kendimizi yanlış bilgilerden korumak için dikkat etmemiz gereken noktalar bulunmaktadır. Biz de dergiCE olarak sizlere doğal afetler sırasında ve sonrasında yanlış bilgiden korunma rehberi hazırladık. Dikkatli okumalar!
1. Resmi Kurumların Açıklamalarını Takip Edin
Bir doğal afet sırasında yapabileceğiniz en önemli şey resmi kurumların açıklamalarını dinlemek olacaktır. Sosyal medyanın hayatımıza girmesiyle birlikte bilgi kirliliğinin artması bizi doğru bilgilerden uzaklaştırmaktadır. Olay anında yetkili kişilerden anında bilgi akışı sağlanmayabilir. Bu durum da bilgi boşluğunda yanlış haberlerin çıkmasına olanak verir. Yanlış bilgilerden uzaklaşmak için yetkili kurumların bilgi ve haber paylaşımı yapmasını beklemelisiniz. Güncel haberleri takip ederek çevrenizde olup bitenden haberdar olmaya çalışın. Kendinizi yanlış haber kaynaklarından korumak için resmi kurumlardan açıklamalarını takip edin.
2. Gördüğünüz Her Şeye İnanmayın
Fotoğraflar bazen yanlış anlaşılabilir. Çekimin kamera açısı, kullanılan ışık, oluşturulan kompozisyon gibi öğeler fotoğrafta gösterilen şeyi manipüle etmiş olabilir. Bu nedenle gördüğünüz her şeye inanmamalısınız. Dezenformasyona uğramamak için fotoğrafların da akıl çeldirici olabileceğini aklınızdan çıkarmamalısınız. Özellikle sosyal medyada paylaşılan her içeriğe şüpheyle yaklaşmayı alışkanlık haline getirmelisiniz. Geçirilen zor zamanlarda duygularımıza hakim olmak zorlaşabilir. Gördüklerimiz bizi oldukça etkileyebilir. Bu noktada fotoğrafların aslını düşünmek aklımıza bile gelmez. Bunun sonucunda ise öfke ve üzüntü gibi duyguları yoğun bir şekilde yaşayabiliriz. Ancak fotoğrafların yanlış anlaşılabileceğini unutmamalısınız.
3. Bilgilerin Değişebileceğini Unutmayın
Doğal afetler sırasında yanlış bilgiden uzaklaşma ve korunma rehberi içerisinde bulunan en önemli madde bilgilerin zamanla değişikliğe uğrayabileceğidir. Olay anında ulaşılan bir bilgi o anın sıcaklığıyla yanlış bir yönlendirme olabilir. Gerekli araştırma ve gözlemlerin yapılmadığı sürece doğru bilgiye ulaşmak da mümkün olamaz. Bu nedenle olayın sıcağı sıcağına yapılan bilgi paylaşımı konusunda her zaman şüphe içinde olarak bilgilerin kesinleşmesini beklemelisiniz. Gerekli kurumların verileri incelemesi ve uygun sonuçlara ulaşması zaman almaktadır. Bu da kesin bilgilere ulaşmak için zaman gerektiği anlamına gelir. Bilimsel yöntemler kullanılarak elde edilen sonuçlara itibar etmelisiniz.
4. Sosyal Medyanın Gücüne İnanın
2023 Şubat ayında yaşadığımız kötü deprem felaketi de gösterdi ki sosyal medya yaşamımızda çok önemli bir yer tutuyor. Bilgi alma kaynağı olmasının yanı sıra zor zamanlarda iletişim kurulabilecek bir araç olarak da var. Bu noktada sosyal medyada yayılan her bilgiye yanlış gözüyle bakmamak gerekiyor. Sosyal medyanın gücüne inanarak faydalı amaçlar için kullanılabilir hale getirilmelidir. Özellikle zor dönemlerde yanımızda ulaşabileceğimiz kimse yoksa sosyal medya sadesinde milyonlara ulaşabilmekteyiz. Bu merada paylaşılan herhangi bir şey çok kısa zamanda çok büyük kitlelere ulaşabilmektedir. Bu nedenle kargaşa gibi bir durum olduğu dönemlerde sosyal medyayı kullanmak büyük önem haline gelmektedir.
5. Herkese Eşit Davranın
Doğal afet gibi zor ve kötü zamanlarda ortaya atılan bilgiler taraf tutucu olabilir. Kriz anında kutuplaştırıcı mesajlar paniğe sebebiyet verebilir. Belirli bir yönelime hitap eden içeriklerden oldukça uzak durmaya çalışın. Bununla birlikte birbirine zıt görüşte olan bilgi kaynakların içeriklerine de göz atmanız gerekmektedir. Bu şekilde en doğru bilgiye ulaşabilirsiniz. Her iki kaynakta da aynı olan bilgileri doğru olarak sayabilirsiniz. Doğal afetlerden birinci derecede etkilenmiş kişilerin sizden farklı olmadığını unutmadan davranmalısınız. Sosyal medyada paylaşacağınız her içeriği onların da gözlerinden bakarak paylaşmalısınız.
6. Bilimi Takip Edin
Doğal afetlerin ne zaman ne derecede yaşanacağı bilinemez. Bu nedenle daha önce tahmin edilmesi veya bilinmesi imkansızdır. Felaket, zamanından önce kesin yargılar şeklinde bilinemez. Doğru olunamayacağı unutulmamalıdır. Ancak doğal afet uzmanlarının söylediklerini dikkatli bir şekilde dinlemelisiniz. Bilimsel verilere dayanan veriler aracılığıyla doğal afetler hakkında önlemlerinizi almalısınız. Sosyal medyaya bilime dayanmayan yorumlara kulak asmamalısınız. Kahin, müneccim gibi kişilerin sözlerinin asılsız olduğunu bilmelisiniz. Bilim insanlarının araştırmalarının sonucu ortaya çıkan bilgilere güvenerek bilimi takip etmelisiniz.
7. Bilgi Kaynaklarınızı Genişletin
Farklı kaynaklardan bilgi edinmek sadece doğal afetler sırasında değil hayatımızın her anında önemlidir. Ancak doğal afet sırasında bilgiler tek bir kaynaktan çıkmayacağı gibi bilgi kirliliği de oluşabilir. Bu nedenle kaosun hakim olduğu dönemlerde bilgi kaynaklarınızı çoğaltmalısınız. Bilgi almak için sadece sosyal medyayı veya televizyon kanallarını değil yerel örgütleri de takip etmelisiniz. Görgü tanıklarını olduğu kadar yetkili mercileri de dinlemelisiniz. Kurtarma ekiplerinin deneyimlerini dinlemeyi de unutmamalısınız. Felaketi yaşamış bölge halkının ve orada olayı deneyimlemiş kişileri de bilgi kaynaklarınız arasına almalısınız.
8. Genellemelerden Uzak Durun
Kötü bir olay anında verilen bilgiler doğru olmayabilir. Görgü tanıklarının verdiği veya sosyal medyada paylaşılan bilgiler kesin sonuçlar olmayabilir. Olayın sıcağı sıcağına söylenen her şeyden bir miktar şüphe duymalısınız. Olayın üzerinden kısa bir zaman geçmişse bilgi elde etmek zor olabilir. Etrafta yayılan bilgilerin doğruluğu da tartışılabilir. Bu kısa zaman içinde bilgiler genellikle tek taraflı kaynaklara dayanmaktadır. Bu tek kaynaklı durumlarda doğal olarak insan genellemede bulunur. Tek bakış açılı bilgilerin bilgi kaynağına ait olduğu unutulmamalıdır. Kısıtlı bir zaman zarfında anlatılan olayın tüm olay olmadığı bilinerek hareket etmelisiniz.
9. Duygularınıza Hakim Olun
Zor dönemlerde yaşanan kargaşanın insan üzerinde etkisi büyüktür. Görülen görüntüler veya duyulan haberler duygularımızı harekete geçirebilir. Onlara hakim olmakta oldukça zorlanabiliriz. Korku, heyecan, üzüntü, panik gibi duygular yaşayabilirsiniz. Bu tür duyguların size ele geçirmesine izin vermemelisiniz. Duyguların normal düzeyinden fazla yaşanması size yanlış eylemlere sürükleyebilir. Duygularına hakim olamayan birilerinin yaptığı sosyal medya paylaşımları bilgiden ziyade duygusal olabileceği için yanlış anlaşılmalara sebebiyet verebilir. Paylaşmak istediğiniz mesajı biliyor olsanız bile içinde bulunduğunuz duygu durumu buna izin vermeyebilir. O nedenle duygularınıza hakim olmalısınız.
10. Doğru Bilgi İçin Bekleyin
Doğal afetler sırasında bilgiden kaynaklı yanlış anlaşılmalar olabileceği için bunlardan korunma rehberini takip etmelisiniz. Yetersiz veya eksik bilgiler doğal olarak etrafta dolanıyor olacaktır. Bu durumda panik ve kargaşa ortamı yaratmaktadır. Yaşanan olayın ne derecede olduğunu bilmek istemek çok doğaldır. Ancak bu bilgiler olayların sıcaklığında doğru olmayabilir. Doğru bilgiye ulaşmak için merak edebilir ve bir an önce bilgi almak isteyebilirsiniz. Ama bilgilerin güvenliğinden şüphe etmelisiniz. Doğru bilginin ortaya çıkması içinse gerekli araştırmaların yapılması gerekmektedir. Bu sürede bilgi boşluğunu doldurmak için yanlış bilgiler ortaya atılabilir. O nedenle doğru bilgi için beklemelisiniz.